
Bóng đá Trung Quốc đứng lên từ thất bại
Tuyển U23 hiện tại là bước đầu cho hành trình đổi thay của bóng đá Trung Quốc – Ảnh: AFC
Và đó là thành quả từ một hành trình “rút kinh nghiệm” không ngừng của bóng đá Trung Quốc sau hàng loạt bài học xương máu.
Nhiều tiền chưa chắc đã tốt
Vài ngày trước khi thua Trung Quốc, U23 Việt Nam đã khiến cả làng bóng đá phải ngả mũ thán phục với chiến thắng ấn tượng trước UAE – nền bóng đá lắm tiền nhiều bạc hàng đầu châu lục. Tương tự như đội tuyển quốc gia, UAE mang đến Giải U23 châu Á một đội bóng trẻ với nhiều cầu thủ nhập tịch từ châu Phi.
Đó là kết quả từ một chiến lược nhập tịch diện rộng mà bóng đá UAE triển khai từ 10 năm trước. Không thể nhập tịch theo con đường sử dụng những cầu thủ kiều bào (kiểu như Indonesia, với các ngôi sao sinh trưởng ở Hà Lan), UAE buộc phải chọn chính sách nhập tịch những ngoại binh đến giải đấu nước mình chơi bóng đủ 5 năm.
UAE thậm chí còn thực hiện chính sách này với quy mô cực lớn: tìm kiếm, tuyển trạch những ngôi sao trong độ tuổi U18. Mục đích là để khi các cầu thủ này đủ điều kiện nhập tịch, họ vẫn đang ở tuổi đỉnh cao phong độ, thậm chí là chỉ mới bắt đầu bước vào giai đoạn đỉnh cao.
Đó là lý do UAE có thể mang đến Giải U23 châu Á một loạt cầu thủ nhập tịch. Nhưng bóng đá UAE lại một lần nữa gây thất vọng. Họ thua đậm Nhật Bản ở vòng bảng, không thắng nổi nền bóng đá “nhà nghèo” Syria, và rồi bị Việt Nam loại khỏi giải.
Trước UAE, hai nền bóng đá giàu có khác là Qatar và Saudi Arabia còn gây thất vọng lớn hơn. So với Qatar hay UAE, Saudi Arabia chưa bao giờ triển khai chính sách nhập tịch. Nhưng họ lại là nền bóng đá chi tiều nhiều nhất thế giới cho các ngoại binh ở giải vô địch quốc gia.
Hằng năm, dàn siêu sao Ronaldo, Benzema, Kante, Mane… ngốn của bóng đá Saudi Arabia hàng tỉ USD tiền lương, và thêm cả tỉ USD khác cho phí chuyển nhượng. Để rồi trình độ chuyên môn của các đội tuyển quốc gia xứ Ả Rập cứ mãi đi thụt lùi.

Ronaldo đến nhưng chưa hẳn giúp bóng đá Saudi Arabia khởi sắc – Ảnh: REUTERS
Trung Quốc đã thấm thía bài học 5 năm trước
Tất cả nỗi đau của bóng đá UAE, Qatar hay Saudi Arabia đang trải qua người Trung Quốc đã thấm thía từ 5 năm trước. Giai đoạn 2012-2015, bóng đá Trung Quốc bắt đầu đổ tiền cho các ngoại binh, rồi từng bước triển khai chính sách nhập tịch.
Điển hình là Elkeson, tiền đạo người Brazil có thời điểm vươn lên hàng ngôi sao những năm đầu thập niên 2010. Tỏa sáng ở CLB Botafogo, Brazil, anh được gọi lên tuyển quốc gia (nhưng chưa ra sân), đứng trước cơ hội lớn chuyển đến chơi bóng tại châu Âu. Nhưng Elkeson nghe theo tiếng gọi đồng tiền và chuyển đến Guangzhou Evergrande.
Một thập niên tiếp theo, Elkeson tung hoành ở Trung Quốc, ghi hơn 150 bàn thắng ở các giải đấu thuộc phạm vi châu Á. Từ năm 2018, anh hoàn thành thủ tục nhập tịch Trung Quốc, hứa hẹn sẽ giúp bóng đá Trung Quốc vươn mình. Nhưng rồi khi bắt đầu chơi cho Trung Quốc, cũng là lúc Elkeson sa sút phong độ ở cái tuổi 30. Và trong 19 lần ra sân cho màu áo tuyển Trung Quốc, Elkeson ghi 4 bàn, không còn được gọi lên tuyển nữa từ 2 năm qua.
Bóng đá Trung Quốc có hàng loạt cầu thủ kiểu như Elkeson. Nó phản ánh mặt trái của việc dùng tiền mua ngoại binh, rồi nhập tịch họ với mục tiêu “đi đường tắt”. Theo thống kê, trong giai đoạn từ 2013-2020, Trung Quốc chi khoảng 10 tỉ USD cho các ngôi sao ngoại quốc.
Nhưng từ khi bước sang thập niên 2020, Trung Quốc quyết định thay đổi. Luật lệ về lương bổng bị siết chặt, khiến China Super League không còn là “thiên đường” cho các ngôi sao ngoại binh. Chính sách nhập tịch cũng gần như dừng hẳn. Và người Trung Quốc giờ đây quay trở lại với nguồn nội lực của mình.
Giải U23 châu Á 2026 đánh dấu một thế hệ cầu thủ mới mẻ, được đào tạo từ khi Trung Quốc triển khai “dự án vô địch World Cup 2050”. Trong siêu dự án này, LĐBĐ Trung Quốc đặt ra mục tiêu trở thành đội mạnh nhất châu Á vào khoảng năm 2030, và vô địch World Cup vào năm 2050.
Dự án này có thể nói đã thất bại, nhưng phần “nền móng” vẫn còn. Đó là những học viện bóng đá hiện đại, tập trung vào việc đào tạo nguồn lực bản địa. Trung Quốc giờ đây không còn muốn đi đường tắt nữa. Và đó là lúc một siêu cường thể thao thức tỉnh trong cuộc chơi bóng đá.



























Speak Your Mind