Anh từng đóng Nguyễn Huệ, Từ Hải, Hamlet và hiện tại là Trần Thủ Độ trong vở “Thiên mệnh”… Toàn những vai “tầm vóc” của văn học và lịch sự. Đã bao giờ anh lý giải cơ duyên đặc biệt này?
Nghệ sĩ Tạ Tuấn Minh trong vai Trần Thủ Độ. Ảnh: NHKVN.
Nhân vật Trần Thủ Độ lần này có mang đến cho anh những cảm xúc giống những lần đóng vai “anh hùng” lần trước?
– Tôi cảm thấy rất hạnh phúc khi được đóng vai Trần Thủ Độ trong “Thiên mệnh”. Đây là một nhân vật có quá nhiều điều bí ẩn mà đến nay sử sách vẫn chưa làm rõ hết được. Đa phần các vở trước đây toàn khai thác ông ở góc độ gian hùng, người thao túng quyền lực.
Nhưng vở “Thiên mệnh” lại khai thác phần “người” của Trần Thủ Độ khi ông đã 61 tuổi và quân Nguyên Mông chuẩn bị xâm lược Đại Việt lần thứ nhất. Ở đây, chúng ta sẽ thấy một vị tướng họ Trần rất con người, rất tình, rất nghĩa lớn.
Có một chi tiết thể hiện rất rõ cái nghĩa lớn của nhân vật này đó là khi vua Trần Thái Tông định phong Tể tướng cho An Quốc (anh trai của Trần Thủ Độ) thì ông liền tâu: “An Quốc là anh thần, nếu cho giỏi hơn thần thì thần xin trí sĩ, nếu cho thần giỏi hơn An Quốc thì không thể cử An Quốc. Nếu anh em đều làm Tể tướng cả thì việc triều đình sẽ ra làm sao?”.
Tôi cho rằng, đây là một câu chuyện mang tính thời đại. Vì đến thời điểm này vẫn còn những chuyện “cha làm quan, con làm quan”. Và đây như lời nhắc nhở đối với hậu thế về việc noi gương các bậc tiền nhân trong việc phân định rõ công – tư vì đại cục.
Cảnh trò chuyện giữa Trần Thủ Độ và vua Trần Thái Tông (tức Trần Cảnh). Ảnh: NHKVN.
Trong vở này cũng cho thấy, Trần Thủ Độ rất tin dùng Trần Hưng Đạo mặc dù Trần Hưng Đạo là con của Trần Liễu. Trong sử sách ghi rõ, chính Trần Thủ Độ đã ép Trần Cảnh (tức vua Trần Thái Tông) lấy vợ của Trần Liễu – anh trai mình. Cái hay của Trần Thủ Độ là không sợ bị trả thù khi dùng Trần Hưng Đạo mặc dù rất nhiều người can ngăn chuyện này.
Ông thấy được Trần Hưng Đạo là một tướng giỏi, có thể gánh vác được việc lớn của đất nước sau này nên đã gạt việc riêng, đặt việc chung lên trước. Trong kịch bản có một câu của Trần Thủ Độ rất hay: “Ta đâu thể vì lo cho sinh mệnh của mình mà bỏ lỡ đi hồng phúc của nhà Trần”. Chỉ ở chi tiết này thôi chúng ta đã thấy ông là một người công tư phân minh. Ông luôn hết lòng vì quốc gia, vì nhà Trần.
Tôi đã từng rất hào hứng khi đóng Hamlet, Từ Hải, Nguyễn Huệ… những nhân vật “lẫy lừng” trong văn học và lịch sử. Nhưng lần này, khi đóng Trần Thủ Độ, tôi còn hào hứng hơn nữa vì đây là nhân vật quá nhiều màu sắc để thể hiện.
đạo diễndiễn viên và cả hoạ sĩ sân khấu vì tính “chân thật” của nó. Chúng ta có quyền sáng tạo nhưng vẫn trên cơ sở tôn trọng sự thật lịch sử. Vậy, khó khăn lớn nhất với anh trong vai này là gì?
Tạ Tuấn Minh thừa nhận, anh cảm thấy hạnh phúc và tự hào khi được vào vai Trần Thủ Độ. Ảnh: NHKVN.
Anh từng chia sẻ, khi thể hiện các nhân vật lịch sử, anh thường rất hay làm các thủ tục tâm linh. Điều này giúp giải quyết điều gì về mặt tâm lý?
– Tôi là người rất tâm linh nên mỗi khi đóng các nhân vật lịch sử tôi thường thực hiện các thủ tục tâm linh rất trịnh trọng. Đó không phải là điều gì mê tín mà tôi muốn xác lập một sợi dây giao cảm vô hình với họ. Mỗi khi tôi muốn thêm hoặc bớt cái gì vào cuộc đời của họ trên sân khấu thì tôi thường xin phép họ. Tôi thường có câu cửa miệng “Không thể đùa được”.
Nhiều người cho rằng, ở Trần Thủ Độ lẫn lộn giữa chính – tà, thiện – ác, đen – trắng, yêu – ghét… nhưng tôi lại thấy ở nhân vật này rõ nét về mọi thứ, quan trọng là người ta nhìn ông ở góc nhìn nào. Nếu mọi người nhìn vào những hành động quả quyết của ông thì sẽ cho ông là người tàn bạo, nhưng tại sao mọi người không đặt câu hỏi vì sao ông ấy tàn bạo?
Một cảnh trong “Thiên mệnh”. Ảnh: NHKVN.
Với vai Trần Thủ Độ cũng thế, tôi cũng đặt rất nhiều câu hỏi “Ông làm vậy để làm gì?”, “Ông làm vậy để được gì?”, “Làm vậy để được cái lợi cho cá nhân hay cái lợi cho quốc gia xã tắc?”… Thực tế, nếu khách quan nhìn nhận chúng ta sẽ thấy, trong lịch sử nhân loại, những người làm chính trị không có ai hiền lành theo đúng nghĩa cả.
Anh nhìn nhận như thế nào về thủ pháp dàn dựng của NSƯT Đỗ Kỷ trong vở kịch lịch sử này?
Vì chúng ta đều biết, kịch lịch sử rất khô khan. Làm không khéo lại thành một thứ tuyên truyền, đọc tuyên ngôn. Với khán giả hiện đại bây giờ, kịch phải thực sự có sức hấp dẫn lớn, nếu không đủ sức hấp dẫn sẽ không kéo được họ đến xem. Người ta đến xem ít nhất cũng phải được thỏa mãn phần thị giác.
Nghệ sĩ Đỗ Kỷ dành trọn tâm huyết cho vở kịch “Thiên mệnh”. Ảnh: NHKVN.
Nghệ sĩ Đỗ Kỷ đã rất cố gắng khi pha trộn giữa hai dòng nhạc dân gian và hiện đại để tạo ra một bản phối mới; cố gắng để đưa rùa 3D vào. Anh ấy cũng là người rất có tư duy, sự hiểu biết và đặc biệt là rất am hiểu lịch sử. Làm kịch lịch sử mà không am hiểu lịch sử thì sẽ rất khó để làm. Chưa tính đến chuyện hay dở, nếu làm kịch lịch sử mà sai là hỏng. Có sáng tạo gì đi nữa thì cũng phải trên cơ sở sự kiện lịch sử đúng. Không thể biến một nhân vật lịch sử sừng sững như vậy trở nên méo mó được. Méo mó là hỏng, là có tội.
Và tôi cho rằng, trong vở “Thiên mệnh” này, anh Đỗ Kỷ đã nâng lên một tầm mới về độ chín, độ tâm huyết và khát vọng tạo ra một vở kịch hay. Trong thời buổi sân khấu khó khăn như hiện nay thì việc tạo ra được một vở kịch hay là điều không dễ.
Cảm ơn NSƯT Tạ Tuấn Minh đã chia sẻ thông tin.
Vở kịch “Thiên mệnh” với kịch bản của Hoàng Thanh Du, do NSƯT Đỗ Kỷ dàn dựng. Vở kịch lịch sử này nói về cuộc đời của Thái sư Trần Thủ Độ, trước khi đi đánh giặc ngoại xâm đã quyết tâm dẹp loạn trong nhà để giữ yên kỷ cương phép nước.
Câu chuyện Thái sư Trần Thủ Độ khi ấy khẳng định cho tính kỷ cương phép nước phải được giữ gìn, không thể bị phá vỡ bởi bất cứ lý do gì hoặc bất kỳ một ai, kể cả đó là tình anh em ruột rà thân thích. Vở diễn giúp khán giả hiểu rõ hơn về những chuyển biến xã hội, những giằng co tâm lý của từng nhân vật, những bí ẩn sau những trang sử sách chói lọi của dân tộc Việt Nam.
Lịch biểu diễn vở kịch “Thiên mệnh”: 20h00 ngày 03/11 và 4/11 tại Nhà hát Lớn Hà Nội; 20h00 ngày 09/11 tại Rạp tháng 8, TP. Hải Phòng.
Văn hóa – Giải trí | Cập Nhật Thông Tin 24h Nhanh Nhất
Nguồn: Sưu Tầm
Speak Your Mind