
Anh có 28 năm gắn bó với sân khấu Nhà hát Kịch Việt Nam, 14 năm công tác ở Cục Nghệ thuật biểu di
– Trong cuộc đời của tôi, chưa bao giờ phải hối tiếc bởi bất kỳ điều gì. Nói ra có thể mọi người không hình dung nổi nhưng quả thật tôi là người ít phấn đấu nhất. Đây có lẽ là lần đầu tiên tôi thú nhận điều này. Từ thời còn học cấp I và cấp II, trong khi các bạn cố gắng phấn đấu để sớm được kết nạp vào Đội TNTP, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh… thì tôi an phận với việc học của mình. Vào Đảng cũng thế, tôi làm việc và sống theo nề nếp của mình, mọi người nhìn thấy thì kết nạp chứ không phải tôi cố gắng phấn đấu để được kết nạp.

Những năm 90 – 91 của thập niên 90, sân khấu bắt đầu ít khán giả, mọi thứ trở nên khó khăn. Mỗi lần đi diễn, hai vợ chồng đều phải đưa con đi theo, đến giờ diễn đặt con nằm trong hậu đài nhờ đồng nghiệp trông, mình chạy ra diễn xong lại chạy vội vào trông con. Đã có lúc tôi định bỏ nghề diễn đi làm công việc khác để cuộc sống bớt cơ cực hơn nhưng khi bàn với vợ (NSND Lan Hương – PV) thì cô ấy không đồng ý. Để cải thiện thu nhập, tôi chuyển qua rất nhiều việc như viết kịch bản, lồng tiếng phim truyền hình…
Nghĩa là ngay cả lý do anh đến với sân khấu năm 1978, mọi thứ cũng bắt đầu bằng miếng cơm manh áo chứ không phải vì tình yêu?
Tôi giấu gia đình mang hồ sơ đi nộp và thi tuyển đến vòng cuối rồi tôi mới báo cho phụ huynh biết. Thực ra, bố tôi không thích tôi đi văn công, không phải vì ông quan niệm “xướng ca vô loài” mà vì 4 ông anh tôi đều làm công nhân hết nên ông rất muốn tôi học hành tử tế để đi làm công chức cho ông nở mặt nở mày với bạn bè. Tuy nhiên, sau đó ông bà cũng ký đơn cho tôi theo học ở Nhà hát. Trong 28 năm gắn bó với sân khấu Nhà hát Kịch Việt Nam, điều tôi được nhiều nhất đó là những kỷ niệm.
Nếu lựa chọn một kỷ niệm trong rất nhiều kỷ niệm để nói về nghề diễn, anh sẽ kể kỷ niệm nào?
– Thời còn công tác ở Nhà hát Kịch Việt Nam, tôi được giao rất nhiều vai diễn. Bắt đầu là những vai siêu phụ, đến vai phụ rồi vai thứ chính và vai chính. Vai nào cũng là được sống với nhân vật, được trải nghiệm một cuộc đời khác hẳn đời mình. Vì thế, nếu hỏi tôi vai diễn nào đáng nhớ chắc là tôi không biết kể về vai nào. Nhưng nếu hỏi tôi về kỷ niệm với nghề diễn thì tôi có thể kể ngay ra được kỷ niệm gắn với bạn Trung Anh.
Có một điều rất hay là tôi nhớ kịch bản rất tốt. Vì thế, trong vòng 30 phút, vừa đọc kịch bản, vừa ăn tạm cái bánh mì vợ mua cho, tôi đã có thể lên diễn thay cho Trung Anh. Tối hôm đó, gọi là diễn cho “trót lọt” chứ hay thì không hay nhưng chú Quang Thái mừng lắm. Hôm sau, chú mời tôi với mấy anh em nữa đi uống bia ăn mừng. Đó là một kỷ niệm rất đáng nhớ đối với tôi.

Có không ít tin đồn rằng, thời điểm anh giữ chức Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam thì giữa anh với NSƯT Anh Dũng lúc đó là Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam đã có rất nhiều xung đột, mẫu thuẫn, đấu đá… buộc Bộ VHTTDL đã phải chuyển anh lên Cục Nghệ thuật biểu diễn?
Sau đó, bên Vụ Tổ chức – Cán bộ của Bộ VHTTDL có mời tôi lên để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng. Tôi cũng bày tỏ nguyện vọng là xin được thôi giữ các chức vụ về chính quyền, đoàn thể… Nếu buộc phải thuyên chuyển công tác thì với tư cách là người Đảng viên, tôi xin chấp hành mọi sự điều động, phân công. Và đúng 1 tuần sau, tôi nhận được quyết định chuyển tôi sang làm Phó phòng Nghệ thuật ở Cục Nghệ thuật biểu diễn. Khi về công tác ở Cục Nghệ thuật biểu diễn, tôi gần như buông bỏ mọi thứ. Tôi không tham gia bất kỳ chức vụ nào trong các tổ chức, đoàn thể nữa.

Vậy còn tin đồn NSƯT Anh Dũng sau đó cũng bị cho thôi làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, chuyển công tác lên Cục Nghệ thuật biểu diễn do anh đứng sau đơn thư kiện cáo thì thực hư thế nào?
– Sau khi tôi được điều chuyển lên Cục Nghệ thuật biểu diễn thì gần như không liên quan gì đến Nhà hát Kịch Việt Nam nữa và càng không liên quan gì đến anh Dũng. Nhưng sau đó, tôi có nghe anh Dũng bị rất nhiều đơn thư tố cáo. Người ta tố anh ấy gian lận năm sinh, bằng cấp, trình độ… rất nhiều chuyện.

Vào một buổi sáng, khoảng 6h sáng, tôi nhận được điện thoại của anh Dũng bảo “Kỷ ơi, anh lên chỗ em rồi”. Tôi ngạc nhiên hỏi: “Sao lại thế, anh đang ở Nhà hát mà”. Anh Dũng bảo: “Bây giờ anh mới hiểu, em mới là người tốt, chúng nó chơi anh em à!”.
Khi được điều chuyển về Cục Nghệ thuật biểu diễn thì anh Dũng chỉ làm chuyên viên. Tức là nếu xét về chức vụ thì anh ấy là cấp dưới của tôi. Mọi người bảo tôi phân công cho anh ấy làm việc nọ, việc kia… nhưng tôi đùa: “Anh ấy lên dưỡng thương, phân công gì”. Và đúng nghĩa là những năm tháng công tác ở Cục, anh Dũng gần như không phải làm gì, khi nào thích thì đến, không thích thì thôi.
Còn các tin đồn bảo anh em tôi mâu thuẫn, đấu đá nhau là sự đặt điều nhằm chia rẽ tình cảm anh em. Nếu thực sự chúng tôi mâu thuẫn với nhau thì việc Bộ VHTTDL điều chuyển cả hai anh em về cùng một phòng ở Cục khác nào đẩy chúng tôi vào thế căng thẳng hơn.
Tôi chuyển lên Cục Nghệ thuật biểu diễn chưa được 1 tháng thì chị Phương Thanh – vợ anh Dũng mất và người anh ấy báo tin đầu tiên là tôi. Sáng hôm sau, tôi chạy qua nhà anh Dũng từ rất sớm, anh Dũng bảo: “Anh giờ rất bối rối, có gì nhờ em giúp anh một tay tổ chức tang lễ cho chị”. Tôi bảo “Vâng, em đến đây là để hỏi anh về việc đó”. Tức là nếu không phải người trong cuộc, không biết được nội tình, chỉ đứng ngoài nghe lỏm rồi phỏng đoán và phao tin thì mọi việc sẽ rất sai lệch.
Vậy thời điểm NSƯT Anh Dũng bị điều chuyển lên làm “quân” của anh ở phòng Nghệ thuật, anh có sự khó xử nào không, ít ra trước đó người ta cũng là cấp trên và tiền bối của mình?
– Không. Chúng tôi đều là những người được Bộ VHTTDL điều chuyển, sắp xếp vị trí và công việc. Và trong quá trình làm việc, tôi chưa bao giờ nghĩ mình là cấp trên của anh ấy cả. Nếu có việc gì giao cho anh Dũng thì tôi bao giờ cũng nói: “Em nhờ anh làm giúp em việc này”, nếu anh ấy bận thì tôi tự làm chứ không ra lệnh.
Vậy anh có bao giờ đặt câu hỏi, những đơn thư tố cáo mình trong đợt xé
– Hôm trước tôi cũng có hỏi Lan Hương: “Tại sao người ta ghét anh đến thế nhỉ?”, vợ tôi bảo rằng: “Không, người ta ghét em đấy!”. Xong rồi hai vợ chồng ngồi phân tích thì cũng thấy có lý. Xuất phát điểm tất cả đều như nhau nhưng Hương kém về gia thế (bố mẹ Hương ngày xưa làm công chức nên không giàu có), nhà lại không phải ở phố cổ nên luôn bị xem là “con nhà quê’. Rồi khi ra trường lại thường xuyên được giao đóng các vai chính mà những người đó lại không được như thế nên sinh ra những ganh ghét, đố kỵ, tị hiềm… Chứ cơm không ăn của nhau, nhà không ở của nhau, không tranh chồng, không cướp vợ… của nhau, sao họ lại ghét mình được.
Nhưng nếu NSND Lan Hương bị ghét thì thời điểm chị ấy làm hồ sơ đề nghị xé
Nhưng đến tôi thì mọi thứ như là sự tích tụ. Tôi cũng từng đảm nhận nhiều chức vụ và nhiều năm làm quản lý nên họ nghĩ tôi sẽ có nhiều sơ hở hơn và do đó mà có đơn thư. Tôi cũng nghĩ, có thể do đôi khi tính tôi thẳng thắn quá nên người ta cũng ghét nữa.

Theo như những gì anh chia sẻ thì có nghĩa là anh đã biết rõ những người làm đơn tố cáo mình?
– Thú thật là tôi đã nghe vài người rỉ tai cho biết mình có đơn thư trước khi có trát thông báo của Cục Nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, vì hồi đó chỉ là nghe nói lại, chưa có văn bản nào đáng tin cậy nên tôi vẫn “bán tín bán nghi”. Bây giờ thì tôi đã biết rõ nội dung đơn thư người ta tố cáo mình có những vấn đề gì. Toàn bộ các vấn đề người ta tố cáo tôi trong đơn thư là xảy ra trong thời gian tôi làm ở Nhà hát Kịch Việt Nam và chỉ cần đọc qua đơn thư này tôi đã biết người tố cáo tôi là ai. Tại sao tôi biết họ, vì tôi sống và làm việc 28 năm ở Nhà hát Kịch Việt Nam, ai sống thế nào và ăn ở ra sao, tôi cũng nắm rõ được phần nào. Người đứng đơn tố cáo tôi cũng từng phao tin vợ tôi cặp với đại gia nên được mua tặng ô tô khi chúng tôi còn công tác ở Nhà hát Kịch Việt Nam. Sau này người ta còn phao tin vợ chồng tôi ly hôn nhưng vẫn đóng kịch là đang hạnh phúc nữa.
Khi đọc đơn thư người ta tố cáo mình tôi thấy rất buồn cười. Có những chuyện người ta chỉ nghe người khác nói lại chứ không chứng kiến nên không biết được sự thật. Có những chuyện người ta nghĩ ra để vu khống cho tôi.
Người ta bảo tôi tổ chức đánh bạc, bị công an bắt… vậy nhưng sự thật có phải thế đâu. Bởi nếu tôi bị bắt thì công an họ vẫn còn bằng chứng chứ. Các đồng nghiệp của tôi ở Nhà hát Kịch Việt Nam phải biết vụ này chứ. Rồi người ta bảo tôi lợi dụng quyền hạn và chức vụ để đưa anh trai vào Nhà hát “trục lợi bảo hiểm”.
Cho đến giờ tôi vẫn không hiểu, vì sao người ta lại mất nhiều thời gian với những đơn thư tố cáo vô căn cứ kiểu này.
Thông thường, nếu ai đó tố cáo mình không đúng sự thật thì mình có quyền khiếu kiện lại. Anh có định làm việc này để đòi sự công bằng và danh dự cho mình?
– Có chứ, tôi sẽ làm đến cùng. Tôi không chỉ làm để đòi công bằng và danh dự mà còn để những người đứng sau, những người ẩn danh sau đơn thư tố cáo kia phải lộ diện.


Trong quá trình làm nghệ thuật, anh đảm nhận rất nhiều vai trò: diễn viên, tác giả kịch bản, lồng tiếng, đạo diễn… Nhưng phải chăng đóng phim mới là công việc đưa lại cho anh nhiều nguồn thu nhập hơn?
– Năm 1980, khi bắt đầu có phim truyền hình, tôi là một trong những người tham gia bộ phim đầu tiên của Trung tâm Nghe – Nhìn (nay là Trung tâm Sản xuất phim truyền hình Việt Nam – VFC) của Đài Truyền hình Việt Nam. Hai bộ phim để ra mắt Trung tâm này thời đó, một phim quay kiểu phim truyền hình, một phim quay dạng sân khấu truyền hình. Lúc đó, tôi tham gia cả hai phim. Vai của tôi không phải vai chính đâu nhưng cát sê đã rơi vào 6 chỉ vàng. Nhưng thời đó không có điều kiện để quay phim liên tục như bây giờ mà vài ba năm mới có một phim để đóng. Lâu dần, tôi mới chuyển qua làm công việc lồng tiếng. Chính chị Lan Hương – “Em bé Hà Nội”, anh Tất Bình, Trần Nhượng… là những người đã dìu dắt tôi đến với công việc này. Khi thạo nghề rồi thì lồng tiếng lại là công việc chính của tôi.
Ngày xưa, cố NSND Hoàng Dũng từng chia sẻ, những người làm công việc lồng tiếng mang lại thu nhập rất cao và giúp nhiều người đổi đời từ nghèo lên giàu?
Đấy là giai đoạn chúng tôi tiêu tiền không phải nghĩ vì kiếm được kha khá. Nhưng đó cũng chính là giai đoạn anh trai của Lan Hương và anh trai của tôi đều bị bệnh nan y. Tất nhiên, chúng tôi không thể chi được toàn bộ tiền thuốc men, chữa bệnh cho anh mình nhưng cũng có một ít để hỗ trợ. Có những thời điểm khó khăn, anh nào cũng cần tiền để chạy chữa, chúng tôi phải dốc hết cho các anh lo cho anh mình, đến mức không còn tiền để mua cho con bộ quần áo mới.

Tại sao ngần đó năm làm nghệ thuật, giữa anh với NSND Lan Hương – vợ anh rất ít khi đóng chung với nhau?
Nếu sau này có những kịch bản mời vợ chồng anh cùng tham gia, trong đó cũng có những cảnh gần gũi, riêng tư… anh có sẵn sàng nhận lời?
– Chuyện đó cũng lại phải tính. Tại vì giữa chúng tôi có một nguyên tắc, những gì của hai vợ chồng, chỉ hai vợ chồng biết, không nên để bàn dân thiên hạ biết. Trong những cuộc sinh hoạt đông người, mọi người xem hình ảnh thì đều thấy, chúng tôi chưa hề có một bức ảnh nào ôm ấp nhau, tình tứ nhau cho ra vẻ vợ chồng cả. Vợ chồng đâu phải lúc nào cũng kè kè bên nhau, phải ôm ấp nhau mới là hạnh phúc.

Song hành với nhau từ thuở hàn vi, bây giờ đã lên ông, lên bà nhưng vẫn luôn bên cạnh nhau như hình với bóng. Điều gì khiến vợ chồng anh không bao giờ biết chán hoặc có những sự giận hờn?
– Có những lúc đài truyền hình mời chúng tôi lên trò chuyện, họ tách vợ chồng riêng ra để hỏi một câu giống nhau xem hai người có trả lời giống nhau không, kết quả là chúng tôi trả lời không khác nhau chút nào. Ngồi lý giải chuyện như thế này rất khó, vì chúng tôi nghĩ thế nào thì nói ra thế ấy. Nhưng phải thừa nhận, ở với nhau lâu đâm ra giống nhau. Và chúng tôi là giúp nhau càng hoàn thiện và tích cực lên.
Có một điều giúp chúng tôi tránh được va chạm trong cuộc sống hàng ngày đó là khi ai đó có gì chưa ổn, người kia sẽ nhắc nhở ngay. Người được nhắc nhận ra điều chưa ổn của mình thì cũng phải sửa ngay.
Cảm ơn NSƯT Đỗ Kỷ về những chia sẻ!






























Speak Your Mind