Một trong những thành phố lớn nhất thế giới sắp hết nước

“Khi tắm rửa, chúng tôi hứng để giữ lại nước dành cho xả bồn cầu. Thật khó khăn! Chúng tôi cần nước. Nước cần thiết cho mọi sinh hoạt hàng ngày”, Gomez chia sẻ với CNN.

Thành phố Mexico, đô thị rộng lớn với gần 22 triệu dân – một trong những thành phố lớn nhất thế giới, đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng do một loạt vấn đề – bao gồm địa lý, phát triển đô thị hỗn loạn, cơ sở hạ tầng xuống cấp – và tác động ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu.

Những năm có lượng mưa thấp bất thường, thời gian khô hạn kéo dài và nhiệt độ cao đã gây thêm căng thẳng cho hệ thống nước vốn đang chịu nhiều áp lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Nhà chức trách đã buộc phải đưa ra những hạn chế đáng kể đối với việc bơm nước từ các hồ chứa.

Christian Domínguez Sarmiento, nhà khoa học khí quyển tại Đại học Quốc gia Mexico cho biết: “Một số khu vực lân cận đã bị thiếu nước trong nhiều tuần và phải 4 tháng nữa mới bắt đầu có mưa”.

Các chính trị gia đang tìm cách hạ thấp cảm giác về một cuộc khủng hoảng, nhưng một số chuyên gia đánh giá tình hình hiện đã đến mức nghiêm trọng. Thậm chí, Thành phố Mexico có thể hướng tới “ngày số 0” trong vài tháng nữa – thời điểm các vòi nước sẽ trong thành phố sẽ cạn kiệt trên diện rộng.

Mức thấp lịch sử

Thành phố Mexico đông dân cư nằm trên vùng đất trải dài của một lòng hồ nằm ở độ cao khoảng 2.200m so với mực nước biển. Thành phố được xây dựng trên vùng cấu tạo địa chất giàu đất sét – hiện đang lún xuống – và dễ xảy ra động đất cũng như rất dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu. Đây có lẽ là một trong những nơi cuối cùng mà ngày nay người ta chọn để xây dựng siêu đô thị.

Người Aztec đã chọn địa điểm này để xây dựng thành phố Tenochtitlan vào năm 1325, khi nơi đây còn là một dãy hồ. Họ xây dựng và mở rộng thành phố ra bên ngoài, xây dựng mạng lưới kênh rạch và cầu để phục vụ sinh hoạt và sản xuất gắn liền với nguồn nước.

Nhưng khi người Tây Ban Nha đến nơi này vào đầu thế kỷ 16, họ đã phá hủy phần lớn thành phố, làm cạn nước lòng hồ, lấp kênh rạch và phá rừng. Jose Alfredo Ramirez, kiến trúc sư và đồng giám đốc của Groundlab, một tổ chức nghiên cứu chính sách và thiết kế, cho biết: “Người Tây Ban Nha coi nước là cản trở mà họ muốn loại bỏ để thành phố có thể phát triển mạnh”.

Quyết định của người Tây Ban Nha được cho là nguồn cơn của nhiều vấn đề Thành phố Mexico hiện đang phải đối mặt. Các vùng đất ngập nước và sông ngòi đã được thay thế bằng bê tông và nhựa đường. Vào mùa mưa thì lũ lụt còn mùa khô thì hạn hán.

Theo nghiên cứu gần đây, khoảng 60% lượng nước của Thành phố Mexico đến từ tầng ngậm nước, nhưng nguồn nước này đã bị khai thác vô tội vạ đến mức thành phố đang lún với tốc độ đáng sợ – khoảng 50cm mỗi năm. Tầng ngậm nước không được bổ sung đầy đủ do nước mưa không thể thẩm thấu xuống đất vì diện tích bê tông hóa quá lớn.

Phần nước còn lại của thành phố được bổ sung từ các nguồn bên ngoài thành phố, trong một quy trình bị cho là cực kỳ kém hiệu quả, trong đó khoảng 40% lượng nước bị thất thoát do rò rỉ.

Hệ thống nước Cutzamala, một mạng lưới các hồ chứa, trạm bơm, kênh và đường hầm, cung cấp khoảng 25% lượng nước được Thung lũng Mexico, bao gồm cả Thành phố Mexico, sử dụng. Nhưng hạn hán nghiêm trọng đã gây thiệt hại nặng nề. Hiện tại, Hệ thống Cutzamala hiện chỉ hoạt động ở mức khoảng 39% công suất – mức thấp lịch sử.