“13 tuổi, tôi nghĩ mình đã chuẩn bị đủ để… biến mất”

Hệ thống hỗ trợ tâm lý bị bỏ ngỏ

Theo ông Đồng, ở lứa tuổi dậy thì, trẻ bước vào giai đoạn phát triển tâm sinh lý phức tạp: từ những thay đổi về mặt cơ thể đến nhu cầu khẳng định bản thân – trong khi lại rất dễ tổn thương và chịu ảnh hưởng bởi các tác động bên ngoài.

Nếu gia đình không duy trì được sự kết nối – đặc biệt là sự lắng nghe và thấu hiểu – thì mái nhà có thể không còn là nơi an toàn để các em chia sẻ khi gặp khó khăn hay khủng hoảng. Đôi khi, một lời mắng vô tình, một lần kiểm soát quá mức, hay cảm giác bị bỏ rơi… đều có thể trở thành chất xúc tác khiến trẻ quyết định bỏ đi hoặc thực hiện những hành vi tự hủy hoại.

“Tôi từng làm việc với một trường hợp ở một tỉnh miền núi phía Bắc: em gái 14 tuổi, học giỏi nhưng sống trong gia đình khắt khe.

Sau một lần tranh cãi với bố mẹ vì bất bình trong việc phân công công việc nhà cho em và em trai, em bị bố quát: “Con gái thì phải làm việc nhà nhiều hơn – đó là nguyên tắc”. Ngay sau đó, em đã lặng lẽ bỏ nhà đi.

Không ai hay biết cho đến khi em được tìm thấy sau ba ngày tại một công viên ở tỉnh khác, trong tình trạng mệt mỏi và hoảng loạn. Điều đáng nói là, trước đó, em chưa từng cãi lời bố mẹ hay có biểu hiện bất thường”.

Chuyên gia cũng chỉ ra rằng, những trường hợp như vậy không phải cá biệt. Trong những tháng đầu năm 2024, Công an quận Hà Đông (Hà Nội) ghi nhận nhiều vụ trẻ vị thành niên bỏ nhà sau những mâu thuẫn nhỏ với cha mẹ. Tại TP.HCM, có em trai bỏ đi theo bạn quen trên TikTok, bị lừa đến làm việc tại một quán game ở tỉnh lẻ. Các em không chủ đích “nổi loạn” – đơn giản là đang đi tìm một nơi mình cảm thấy được hiểu, được lắng nghe.

Sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội, trong bối cảnh trẻ thiếu kỹ năng ứng phó, càng khiến vấn đề thêm phức tạp. Nhiều em xem mạng là chỗ nương tựa tinh thần, là nơi để trút nỗi buồn, tìm người “hiểu mình”. Nhưng ở đó cũng tiềm ẩn vô số rủi ro: lừa đảo, dụ dỗ, bạo lực, thậm chí là xâm hại.

Cũng cần nhìn thẳng vào một thực tế: hệ thống hỗ trợ tâm lý học đường hiện nay gần như bỏ ngỏ. Phần lớn các trường chưa có đội ngũ tư vấn tâm lý chuyên sâu. Ở cộng đồng, các mô hình hỗ trợ trẻ trong khủng hoảng còn thiếu và yếu. Khi một đứa trẻ gặp khủng hoảng mà không biết tìm đến ai – bỏ đi đôi khi trở thành lựa chọn duy nhất.