AI thay Thùy Tiên trong phim “Chốt đơn!”: “Điện ảnh không phải là ngành công nghiệp cơ khí”
Từ góc độ pháp lý, nhà sản xuất cho rằng họ có đủ căn cứ hợp đồng để thực hiện việc “thay thế kỹ thuật” này. Theo đó, nếu hợp đồng giữa hai bên có điều khoản cho phép chỉnh sửa, thay thế, không sử dụng hình ảnh nữ chính, thì việc loại bỏ sự hiện diện của Thùy Tiên – ít nhất trên giấy tờ – là hoàn toàn có cơ sở.
“Pháp luật Việt Nam hiện hành, cụ thể tại Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, quy định rất rõ: Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý, trừ các trường hợp vì mục đích quốc gia, công cộng hoặc theo quy định khác của pháp luật. Như vậy, hình ảnh – bao gồm hình dáng, khuôn mặt, nếu được dựng lại bằng công nghệ AI mà vẫn giữ đặc điểm nhận diện của cá nhân thì về nguyên tắc, vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của quyền nhân thân”, luật sư Thảo nhấn mạnh.
Luật sư Thảo cho hay, vấn đề ở đây là: AI không xóa sạch được “cảm giác xã hội”. Dù nhà sản xuất có tuyên bố đã dùng công nghệ thay thế toàn bộ, nhưng khán giả vẫn nhìn thấy “một Thùy Tiên kỹ thuật số” trên màn ảnh – vẫn ánh mắt ấy, thân hình ấy, vẫn cảm giác đang xem “cô ấy”. Đây chính là vùng ranh giới mong manh giữa kỹ thuật số và pháp luật thực chứng.
“Khi nhân vật trên phim vẫn bị công chúng gán là Thùy Tiên, thì dù hình ảnh không còn là bản gốc, việc gợi nhắc đến hình ảnh cá nhân vẫn là yếu tố có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền hình ảnh nếu không được sự đồng thuận cụ thể.
Nghiêm trọng hơn, nếu việc sử dụng AI làm thay đổi bản chất nhân vật – ví dụ: khiến hình ảnh của Thùy Tiên bị bóp méo, xuyên tạc hoặc gắn với hành vi, biểu cảm không đúng với ý chí cá nhân thì quyền danh dự, nhân phẩm, uy tín của cô cũng bị ảnh hưởng. Trong trường hợp đó, người bị ảnh hưởng hoàn toàn có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại theo Điều 592 Bộ luật Dân sự, hoặc yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai nếu chứng minh được hậu quả nghiêm trọng về mặt hình ảnh và danh tiếng”, luật sư Thảo phân tích.
AI thay Thùy Tiên trong phim “Chốt đơn”:”Canh bạc” pháp lý, cảm xúc và chuẩn mực văn hóa
Luật sư Thảo cho rằng, thực tế, ngay cả khi hợp đồng giữa hai bên có điều khoản về “xử lý hậu kỳ”, “toàn quyền chỉnh sửa tác phẩm”, thì cũng không thể mặc nhiên suy diễn thành quyền “tái dựng nhân thân bằng AI”.
Trong khi chưa có hành lang pháp lý cụ thể về deepfake (phương tiện tổng hợp đã được điều khiển bằng kỹ thuật số để thay thế chân dung của người này bằng chân dung của người khác) và các dạng biến thể của AI, thì cách hiểu thận trọng nhất là nhà sản xuất chỉ có thể làm những gì được ghi rõ trong hợp đồng, và không được vượt ra khỏi ranh giới đạo đức xã hội – nhất là trong lĩnh vực như điện ảnh, nơi hình ảnh cá nhân gắn liền với giá trị thương hiệu, cảm xúc công chúng và cả danh dự nghệ sĩ.
Trở lại với “Chốt đơn”, nhà sản xuất đã chọn một chiến lược mạo hiểm: sử dụng AI không chỉ để “xóa” mà còn để “thay thế” – tức tạo ra một nhân vật hoàn toàn mới mà lại giữ nguyên hình thể, thậm chí thần thái tương tự với người cũ. Và điều khiến công chúng phản ứng mạnh mẽ không phải vì họ ghét công nghệ, mà vì họ cảm thấy bị “đánh lừa cảm xúc”. Cảm giác ấy không chỉ đến từ kỹ thuật, mà từ cách nhà sản xuất giữ im lặng về danh tính người thay thế, từ cách truyền thông né tránh câu hỏi: Ai thực sự là nữ chính trên màn ảnh?
“Nếu như ở Hollywood, việc sử dụng công nghệ CGI để dựng lại hình ảnh Paul Walker sau khi anh qua đời được thực hiện với sự đồng thuận của gia đình, thông báo rõ ràng với khán giả và mang tính tri ân, thì “Chốt đơn” lại không có sự minh bạch ấy. Một bộ phim thương mại, mang mục tiêu thu hút doanh thu, chọn cách dẫn dắt công chúng bằng chiêu trò mập mờ, đó không còn là câu chuyện kỹ thuật, mà là vấn đề đạo đức nghề nghiệp”, luật sư Thảo nêu.
×
Speak Your Mind