Mười lăm năm trước, vào một ngày đầu mùa hạ giữa tháng 5, ánh nắng xuyên qua những vòm tre rợp bóng bên con đường nhỏ dẫn vào Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào. Gió thổi qua, thân tre nghiêng nghiêng, lá va vào nhau xào xạc. Cậu bé 8 tuổi lần đầu cảm nhận được điều gì đó mơ hồ nhưng thiêng liêng về hai chữ “Tổ quốc”.
Lúc đoàn tham quan dừng trước lán Nà Nưa – nơi Bác Hồ từng sống, làm việc để lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng 8 năm 1945, chị hướng dẫn viên cất giọng kể chuyện về địa danh lịch sử này một cách đầy tự hào.
Có lẽ từ giây phút đó, trong tôi – cậu bé 8 tuổi năm ấy, bắt đầu hình thành một thứ tình cảm bền bỉ, đó là tình yêu quê hương. Và sau này, tôi nhận ra rằng, tình cảm ấy lớn dần lên khi quan sát những điều bình dị nhất như cách người dân giữ gìn nếp sống, phong tục tập quán, lễ hội truyền thống độc đáo… của quê hương. Đó chính là văn hoá – là cái gốc, cái hồn làm nên bản sắc dân tộc, đúng như câu nói của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Văn hoá còn thì dân tộc còn”.
Văn hoá quê hương đậm đà trong từng mùa lễ hội
Sinh ra và lớn lên ở Tuyên Quang, nơi nhịp sống gắn liền với những lễ hội truyền thống suốt bốn mùa, tôi may mắn được đắm mình trong không gian văn hoá đậm đà bản sắc. Mỗi lễ hội ở quê hương tôi là nơi cộng đồng các dân tộc tỉnh Tuyên Quang kể lại câu chuyện văn hoá của mình bằng màu sắc, âm thanh và cả sự tự hào hiện lên trong từng ánh mắt, nụ cười.
Lễ hội Thành Tuyên là minh chứng sinh động cho sức sáng tạo của người dân nơi đây. Mỗi dịp Trung thu, quê hương tôi như khoác lên mình tấm áo rực rỡ sắc màu với hàng trăm mô hình đèn khổng lồ. Ngày nhỏ, tôi từng cùng lũ trẻ háo hức ngồi trên những mô hình dài hàng chục mét, được tạo nên từ bàn tay khéo léo của bác thợ mộc, cô giáo làng, anh sinh viên… Không phân biệt tuổi tác hay nghề nghiệp, người lớn góp công cả tháng trời để làm nên những tác phẩm rực rỡ, chỉ để nhìn thấy lũ trẻ chúng tôi reo vui dưới ánh đèn.
Mùa Xuân về, tới với dòng sông Lô, tôi lại được hoà vào không khí náo nhiệt của lễ hội đua thuyền. Mỗi đội gồm 26 vận động viên, ngày thường họ làm đủ ngành nghề khác nhau. Nhưng tới với hội đua thuyền, họ đều trở thành những tay chèo “cừ khôi” của địa phương.
Đầu năm nay, tôi có dịp gặp một “tay chèo” đặc biệt: ông cụ 70 tuổi, là vận động viên lớn tuổi nhất tham gia lễ hội. Dáng người nhỏ nhắn, nước da rám nắng, ông chèo thuyền với nhịp điệu đầy dứt khoát. Những người trong đội gọi ông là “người giữ lửa” của con thuyền, bởi tinh thần thi đấu bền bỉ và niềm tự hào quê hương luôn rực cháy trong ông.
Gương mặt ông bừng sáng khi nhắc đến lễ hội đua thuyền tại Tuyên Quang. Ông sinh ra, lớn lên và gắn bó cả đời mình với mảnh đất bên dòng sông Lô. Là người đã tham gia lễ hội suốt 18 năm nay, ông bảo, ông đang gom nhặt mọi ký ức trên dòng sông thân thuộc, để rồi sau này, khi không còn đủ sức cầm chèo, vẫn có thể kể lại cho con cháu nghe về một lễ hội độc đáo, giúp người chơi có cơ hội rèn luyện thể chất, thể hiện bản lĩnh sông nước và lòng dũng cảm.
Nhiều lễ hội ở Tuyên Quang không chỉ gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, mà còn là cách người dân nơi đây quảng bá hình ảnh quê hương mình đến với bạn bè gần xa, có thể kể đến như lễ hội Lồng tông, lễ hội đình làng Giếng Tanh… Không ít du khách nước ngoài lần đầu đến trải nghiệm các lễ hội này đã bày tỏ cảm giác ấn tượng với sự thân thiện, mến khách của người bản địa và sự độc đáo trong từng nghi lễ dân gian.
Có lẽ, tình cảm nồng hậu của người dân địa phương là một phần không thể thiếu trong văn hoá ứng xử cộng đồng của bà con nơi đây. Tôi cũng từng có những trải nghiệm chẳng thể nào quên khi tác nghiệp tại các lễ hội ấy. Dẫu chỉ là lần đầu tiên đặt chân tới nơi, tôi vẫn được đón tiếp bằng sự thân tình hiếm có. Những người dân bản địa, với nụ cười hiền hậu không ngần ngại gọi tôi là “người nhà”, bảo rằng vui lắm khi có người từ xa đến chung vui ngày hội.
Tôi xúc động nhận lấy những món quà nhỏ mà chan chứa nghĩa tình. Là một quả còn sặc sỡ sắc màu, được khâu tay tỉ mẩn bằng từng mũi chỉ nắn nót. Là tấm vải thổ cẩm vừa hoàn thành sau hội thi thêu. Là một bắp ngô nếp vàng ươm, được bà cụ dúi vào tay tôi với lời nhắn: “Của nhà trồng đấy, mang về làm quà nhé!”. Trước giờ chia tay, các cụ bà vùng cao nắm chặt tay tôi, dặn dò bằng ánh mắt ấm áp: “Đi đường cẩn thận nhé, sang năm lại về hội làng với các bà!”.
Vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang chính thức sáp nhập thành một đơn vị hành chính mới, lấy tên gọi là tỉnh Tuyên Quang. Việc sáp nhập này được kỳ vọng sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho vùng đất mới.
Với tôi, sự kiện này còn mang một tầng ý nghĩa sâu xa. Bởi mảnh đất Hà Giang, nơi bác ruột tôi từng chiến đấu và để lại một phần thân thể trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc (1984 – 1989), giờ đây lại trở nên gần gũi hơn trong tên gọi quê hương.
Là một người lính bộ binh, bác tôi nhập ngũ đầu năm 1986 khi vừa tròn 20 tuổi. Bác bị thương khi đang làm nhiệm vụ tại chốt Bản Máy thuộc huyện Hoàng Su Phì (cũ), một trong rất nhiều chốt tiền tiêu dọc biên giới. Hồi ấy, tình hình vô cùng căng thẳng. Biệt kích địch thường xuyên xâm nhập, phục kích và gài mìn. Có lần, chỉ ngay trước hôm bác tôi bị thương, hai người lính trong tổ đã bị địch bắt đi khi đang làm nhiệm vụ.
Sáng hôm sau, dù biết nguy hiểm cận kề, bác và đồng đội vẫn tiếp tục tuần tra. Một quả mìn gài sẵn phát nổ, bác mất một chân. Đồng đội tức tốc cõng bác băng rừng về tuyến sau. Sau sơ cứu tại bệnh viện dã chiến D40 ở Bắc Quang, bác được chuyển về Bệnh viện Quân y 106 ở Tây Cốc, Phú Thọ (cũ), rồi tiếp tục điều trị và hồi phục tại trại điều dưỡng ở Hà Bắc (cũ). Mãi đến năm 1989, bác mới trở về quê nhà, để lại một phần máu thịt nơi biên giới.
Nhưng bác tôi không phải là người duy nhất. Hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc giai đoạn 1984 – 1989, hàng ngàn người bị thương và hàng ngàn liệt sĩ đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt.
Tôi chợt nhớ đến những vần thơ của tác giả Nguyễn Khoa Điềm:
“Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy
Những cuộc đời đã hóa núi sông ta…”
Sự bình yên hôm nay đã được đánh đổi bằng máu xương và những giấc mơ còn dang dở của biết bao thế hệ cha anh. Bởi vậy, mỗi người trẻ sinh ra trong hòa bình cần ý thức rõ trách nhiệm của mình, đó là gìn giữ văn hoá, trân trọng những giá trị truyền thống, nỗ lực lao động và sáng tạo để xây dựng quê hương ngày một giàu đẹp.
Tình yêu quê hương chính là nền tảng, là điểm khởi đầu cho tình yêu Tổ quốc, cho khát vọng dựng xây một Việt Nam thịnh vượng, hùng cường, như trong những câu hát:
“Ngàn thu vững Tuyên ngôn Độc lập
Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời
Đời đời ngàn muôn ấm no”.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, Báo NTNN/Điện tử Dân Việt tổ chức cuộc thi viết “Việt Nam trong tôi”, nhằm tạo một bức tranh đa sắc về hành trình 80 năm của đất nước – từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến một Việt Nam hòa bình, vươn mình mạnh mẽ hôm nay.Đối tượng dự thi là toàn bộ công dân Việt Nam đang sinh sống tại Việt Nam và nước ngoài, người nước ngoài đang sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.
Xem Thể lệ cuộc thi tại đây.
×
Speak Your Mind