Tên gọi Lam Sơn có từ năm 1942, sau Hội nghị Trung ương lần thứ Tám, thành căn cứ địa, nơi Bác Hồ qua lại chỉ đạo phong trào toàn quốc, gợi từ “Núi Lam Sơn dấy nghĩa/ Chốn hoang dã nương mình” trong cuộc khởi nghĩa chống quân Minh thắng lợi của Lê Lợi thế kỷ thứ XV.
Những ngày chuẩn bị tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945 nơi này thật hứng khởi, rộn rã, bừng bừng khí thế cách mạng:
Lam Sơn dựng một vùng núi Đỏ
Du kích quân rộn rã thao trường
Cao – Bắc – Lạng khơi dòng thác đổ
Chảy về Xuôi mở lối đại dương.
(Theo chân Bác – Thơ Tố Hữu)
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh trên đường di chuyển đại bản doanh cách mạng từ Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào (Tuyên Quang đã đi qua vùng đất Lam Sơn. Ông Hoàng Đức Triều khi đó là Chủ nhiệm Việt Minh xã đã tổ chức đón tiếp, bảo vệ chu đáo: “Một ngày cuối tháng 4 – 1945, tôi vừa đi thường trực trên trạm cứu quốc về thì đồng chí Tống (Phạm Văn Đồng) và đồng chí Lã (Hoàng Đức Thạc) – Bí thư liên tỉnh ủy Cao – Bắc – Lạng bảo: Có một số cán bộ cao cấp mới về. Đoàn thể định đón về ở lán của đồng chí. Nhờ đồng chí giúp đỡ ăn uống và bảo vệ.
Biết có cán bộ thượng cấp mới đến, nhân dân trong vùng mang hoa quả, trứng gà, thịt bò, thịt vịt đến ủng hộ. Có hôm nhân dân còn dắt đến cho cả một con dê.
Hàng ngày đồng chí Ông Ké cùng các đồng chí Vũ Anh, Tống, Hoàng Quốc Việt, Đặng Viết Châu, Dương Đức Hiền, Phạm Bình, Đặng Văn Cáp, đồng chí Lã đến một ngôi nhà vắng chủ rộng rãi ở gần chân núi đá để khai hội. Chiều về lán ăn cơm, các đồng chí còn tranh luận nhau nhiều vấn đề. Nghe như chuẩn bị khởi nghĩa. Có buổi về, các đồng chí còn lấy mảnh vải ra đo đạc với nhau, bàn về tỷ lệ chiều dài, chiều rộng của lá cờ đỏ sao vàng năm cánh. (Bác lại về Lam Sơn – Hồi ký Hoàng Đức Triều – Hội Văn nghệ Cao Bằng xuất bản – 1990).
Những ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trên lán Pác Tẻng, trong những phút nghỉ ngơi yên ả, dưới hang Ngườm Cuông, một hang động lớn, khô ráo, nhiều nhũ đá rủ xuống, có những hạt đá li ti, óng a, óng ánh rất đẹp với nhiều hình dáng kỳ thú. Bên dưới là động nhỏ hơn. Nước trong vắt chảy ra lững lờ, cá bơi lội nhởn nhơ. Người đã đàm đạo với ông Hoàng Đức Triều về những bài thơ Người làm trong nhà tù Tưởng Giới Thạch và dự báo ngày cách mạng thành công (1945 – Việt Nam độc lập) ghi trong cuốn Lịch sử nước ta. Cách mạng – Trăng và Thơ như tụ về.
Rời Lam Sơn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi lại ở lán Pác Tẻng bản thảo tập Nhật ký trong tù. Và không phụ lòng tin tưởng của Người, ông Hoàng Đức Triều đã giữ gìn kỹ báu vật đó trong nhiều năm. Năm 1957, ông gửi tập Nhật ký trong tù về văn phòng Chính phủ và 10 năm sau (1967) ông gửi bản in cuốn Lịch sử nước ta cho bảo tàng cách mạng Việt Nam. Hai báu vật đó trở thành bảo vật quốc gia, ghi nhận công lớn của ông Hoàng Đức Triều với cách mạng và đất nước.
Ông Hoàng Đức Triều (1900 – 1986) tham gia cách mạng từ năm 1928, được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương năm 1932. Năm 1945 là chủ nhiệm Việt Minh xã Lam Sơn. Ông là hội viên sáng lập hội Văn học – Nghệ thuật khu tự trị Việt Bắc (1961) và hội Văn học – Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng (1985).
“Đồng chí Ông Ké và đoàn cán bộ thượng cấp sống chung với gia đình tôi được vài phiên chợ thì lên đường Nam Tiến. Hôm chia tay gia đình tôi, tôi bịn rịn nhớ thương. Ngày đó tôi nhớ mãi, ngày 12 – 5 – 1945. Ngày trên cành quả Lệ chi đang chín đỏ mùa chim “tìm Cô” gióng giả hót trên núi. Đến ngày tuyên bố nước nhà độc lập: 2 – 9 – 1945, cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch nước, sau đó cụ gửi ảnh về cho gia đình. Xem ảnh, tôi thấy Cụ Hồ Chí Minh là đồng chí Ông Ké, chính là đồng chí Nguyễn Ái Quốc. Lòng tràn ngập sung sướng, tôi kể lại cho mọi người nghe những ngày Bác sống giản dị ở cái lán gốc cây lệ chi Pác Tẻng chân núi Lam Sơn này. Nhân dân Lam Sơn ai nấy đều tụ tập ở nhà tôi ngắm ảnh Bác, cùng nhớ lại những ngày Bác ở Lam Sơn, sống gần gũi yêu thương cán bộ nhân dân địa phương. Ai cũng xúc động chảy nước mắt…”.
Đọc lại những dòng hồi ký đã ngả màu thời gian, hiện lên những ngày chuẩn bị tổng khởi nghĩa cách đây tám mươi năm, tôi lặng lẽ trở lại vùng đất căn cứ địa cách mạng xưa. Bây giờ con đường vào Lam Sơn đã được nâng cấp, mở rộng. Từ đường lớn rẽ trái, qua cầu Bình Long, một chốc đã đến ngôi nhà của ông Hoàng Đức Triều. Ngôi nhà thân quen, nơi tôi đã nhiều lần đến thăm, trò chuyện cùng con trai ông, nhà thơ Hoàng Triều Ân (Giải thưởng nhà nước về Văn học – Nghệ thuật). Cảnh xưa người cũ cùng về. Tôi chụp lại bức chân dung ông Hoàng Đức Triều đã ngả màu và mờ dần theo năm tháng. Rời nhà, theo đường tắt ra thăm Ngườm Cuông. Rồi lên hang Pác Tẻng, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lại tập thơ Nhật ký trong tù… Vách đá và cây vải (lệ chi) nghiêng chào.
Tôi đứng dưới vách đá nhiều ngẫm ngợi… Mấy ai còn nhớ, còn tìm Nhật ký trong tù ẩn trong vách đá Pác Tẻng, bài thơ Thướng Sơn ghi trên đỉnh Lũng Dẻ?!. Nhớ lại lần lên Lũng Dẻ tìm thơ hơn hai mươi năm trước từ chỉ dẫn của ông Đặng Văn Cáp trong cuốn hồi ký Đầu nguồn – Nhà xuất bản Văn Học – 1977: “Đến tháng 6 – 1942, Bác lại cho dọn lên núi vùng Lũng Dẻ. Ở đó Bác làm mấy câu thơ rồi viết lên vách đá”. Đường lên Lũng Dẻ khi đó cây giăng chắn lối, leo vòng vèo mãi trong nắng chiếu chói chang, đến vách đá xám màu rêu, bỗng vẳng nghe tiếng thơ Bác. Chuyến Tìm thơ đó được viết kỹ trong bài Lên Lũng Dẻ Tìm thơ (Giải thưởng Báo Văn nghệ Quân đội năm 2012).
Ký ức bỗng như hấp lực tự nhiên dẫn tôi tìm về Lũng Dẻ một lần nữa. Con đường ngày trước Bác Hồ từng đi qua nay thông thoáng, bằng phẳng. Xuôi theo hướng Con đường Nam Tiến, phía trước là di tích Nặm Lìn, nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tỉnh Cao Bằng (tháng 4 – 1930), không xa di tích Hang Ngườm Slưa, nơi Tổng bí thư Đảng Lê Hồng Phong gặp gỡ các đồng chí lãnh đạo Cao Bằng năm 1933… Rẽ con đường nhỏ lên Lũng Dẻ, lòng phấn chấn lạ thường, tôi ngước nhìn lên cao, nơi đỉnh núi mù sương chợt hiện (như cổ tích) bài thơ của Bác trong ánh sáng chói lòa Mặt trời đỏ cách mạng cùng nhành hoa mùa Xuân của đất nước, dân tộc:
Lên núi
Ngày hai mươi tư tháng sáu
Lên trên núi này chơi
Ngẩng đầu mặt trời đỏ
Bên suối một nhành mai.
(Tố Hữu dịch)
Ngheo lao xao… Những đoàn người Về nguồn thăm khu di tích lịch sử, du lịch sinh thái Lam Sơn, lên Lũng Dẻ Tìm thơ, thưởng thơ… Trong tôi bừng sáng một Lam Sơn của tám mươi năm trước, tự hào với bao đổi thay trên “Quê hương cách mạng dựng nên cộng hòa”. Vững tin bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình trên đôi cánh Lịch sử và ước mơ.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, Báo NTNN/Điện tử Dân Việt tổ chức cuộc thi viết “Việt Nam trong tôi”, nhằm tạo một bức tranh đa sắc về hành trình 80 năm của đất nước – từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến một Việt Nam hòa bình, vươn mình mạnh mẽ hôm nay. Đối tượng dự thi là toàn bộ công dân Việt Nam đang sinh sống tại Việt Nam và nước ngoài, người nước ngoài đang sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.
Xem Thể lệ cuộc thi tại đây.
×
Speak Your Mind