Sao tháng Tám và nỗi ám ảnh của NSND Thanh Tú – 10 tác phẩm nghệ thuật về hình tượng Đất nước đi cùng năm tháng (Bài 8)

LTS: đạo diễn – NSND Trần Đắc, tác phẩm khắc họa đậm nét sự tương phản giữa cuộc sống lầm than của người dân trong nạn đói năm 1945 với “ngọn lửa rực cháy” của Cách mạng Tháng Tám.

phụ nữ Việt Nam.

đạo diễn Trần Đắc từng khiêm tốn chia sẻ rằng, đoàn phim chỉ mong thể hiện một số khía cạnh của xã hội, trên một phạm vi nhỏ ở nội, ngoại thành Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 8/1945. Thế nhưng, với 2 tập phim “Mùa xuân báo bão” và “Mùa thu hồi sinh”, bộ phim “Sao tháng Tám” đã lột tả chân thật cảnh đói khổ, nỗi đau mà người dân phải chịu dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Những câu thoại trong phim như: “Thời buổi này, mất một con gà người ta còn tiếc, mất cái giống mày chỉ tốn vài xẻng đất thôi”; “Đói quá, con cháu tôi chết gần hết cả rồi”; “Con chưa chết, đừng chôn con”… đã ghim sâu vào tâm trí nhiều thế hệ khán giả, trở thành lời tố cáo đanh thép tội ác của kẻ thù.

Để có góc nhìn chân thực hơn về “Sao tháng Tám” – bộ phim được Báo Dân Việt lựa chọn đưa vào “10 tác phẩm nghệ thuật về hình tượng Đất nước đi cùng năm thángnghệ sĩ ở tuổi ngoài 80.

NSND Thanh Tú hé lộ về nỗi đau tột cùng, giọt nước mắt kìm nén khi đóng vai Nhu trong phim “Sao tháng Tám” sau gần 5 thập kỷ

Có thông tin NSND Thanh Tú từng bị phản đối khi được chọn đạo diễn Trần Đắc đã kiên quyết bảo vệ. Chuyện hậu trường đầy kịch tính ấy đến nay bà có còn nhớ?

Điện ảnh với các vở diễn như: “Tania”, “Tiền tuyến gọi”… đóng những vai nữ tri thức, sinh viên…

đạo diễn Trần Đắc mời đóng vai Nhu trong phim “Sao tháng Tám”, lại là một thử thách hoàn toàn khác. Đây là một bộ phim quan trọng, là tác phẩm hai tập này tái hiện một cách toàn diện và thành công nhất về Cách mạng Tháng Tám 1945 trên màn ảnh rộng.

đạo diễngiám đốc Hãng phim cũng có chút e ngại vì cho rằng, tôi có kỹ thuật, ngoại hình đẹp, nhưng liệu một “tiểu thư Hàng Đào” có thể hóa thân thành nông dân không?

phụ nữ mộc mạc, gần gũi với khán giả.

đạo diễn Trần Đắc rất kiên định với lựa chọn của mình. Tôi nhớ câu nói đầy tin tưởng của ông: “Không thử. Tôi tin cô ấy (NSND Thanh Tú – PV) làm được”.

Để đóng vai Nhu – người cùng lúc hóa thân thành nhiều nhân vật thuộc các tầng lớp xã hội khác nhau như: Nữ sinh, tiểu tư sản, công nhân, nông dân…  Vậy NSND Thanh Tú đã lấy chất liệu từ đâu và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng như thế nào?

– Ngay khi được chọn đóng vai nữ chính phim “Sao tháng Tám”, tôi đã cố gắng hết mình, kết hợp kỹ thuật diễn xuất với vốn sống thực tế. Để đóng vai nhà sư, tôi vào chùa; đóng cảnh nạn đói năm 1945, tôi tìm đến những người chụp ảnh nạn đói nổi danh để nghe họ kể chuyện kết hợp xem lại những bức ảnh lịch sử… Hay để diễn ra “chất” nông dân và công nhân, tôi đến nhà máy điện Yên Phụ để học hỏi từ chính cuộc sống của họ.

diễn viên luôn trau dồi không ngừng. Chỉ khi có vốn sống và trải nghiệm, bản thân mới “đóng vai nào ra vai ấy”, đặc biệt là thể hiện được nhiều tính cách, nhiều nhân vật trong cùng một bộ phim như nhân vật Nhu.

Gần nửa thế kỷ kể từ khi phim “Sao tháng Tám” ra mắt, mỗi lần xem lại bộ phim này hẳn mang lại cho NSND Thanh Tú những cảm xúc đặc biệt. Đâu là cảnh quay khiến bà xúc động, day dứt nhất?

đạo diễndiễn viên quần chúng cởi áo để “duyệt” vào vai người chết đói.

Tôi nể phục sự chịu khó, chịu khổ của họ khi diễn ra đúng “chất” của những người nông dân năm 1945. Có những cảnh chỉ cần nhìn 4, 5 người chết đói được chất lên xe bò, để lộ ra những đôi chân gầy guộc cũng đủ lột tả hết sự bi thương của nạn đói.

diễn viên quần chúng thời đó chỉ khoảng 10.000 đồng, nhưng mọi người rất nhiệt tình tham gia.

Đặc biệt, trong phim “Sao tháng Tám” có cảnh Nhu nghe tin cướp kho thóc và cảnh người dân cướp chính quyền ở Phủ khâm sai Bắc kỳ (Bắc Bộ phủ) vô cùng đắt giá. Những bài học lịch sử đã được “tái tạo” lại một cách sống động, chân thực trong bộ phim này.

Cho đến tận bây giờ, nhiều cảnh trong phim “Sao tháng Tám” vẫn được dùng để minh họa cho những ngày Cách mạng Tháng Tám hào hùng, khiến nhiều người bạn của tôi vẫn đùa rằng “tuổi bạn bây giờ vẫn cầm cờ chạy khỏe thật”.

Những cảnh khóc trong phim “Sao tháng Tám” của NSND Thanh Tú đã lay động bao trái tim khán giả nhiều thế hệ. Vậy bà có bí quyết gì để diễn những cảnh này “như không diễn”?

diễn viên chính là phải tập trung, chú ý. Khi mình tập trung vào hoàn cảnh, đặt mình vào vị trí nhân vật, cảm xúc sẽ tự nhiên đến. Tuy nhiên, cái khó nhất là diễn cảnh “được khóc”, đáng khóc rồi nhưng lại phải kìm nén.

Ví dụ, cảnh Nhu đang làm cách mạng thì nghe tin chồng bị bắt và bị bắn chết. Nỗi đau mất chồng phải được kìm nén, xếp xuống dưới để nhường chỗ cho nhiệm vụ lớn hơn, đó là chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa. Tôi tìm cách diễn để vừa cho ra gương mặt của Nhu không thể khóc dù trong đau đớn đến cùng cực vì thương chồng, vừa thể hiện sự kiên định của nữ chiến sĩ khi được giao việc trọng đại của đất nước, dân tộc.

diễn viên phải chất chứa thật đầy cảm xúc cùng vốn sống mới có thể bộc lộ được hết trên gương mặt.

Theo NSND Thanh Tú, giá trị cốt lõi nào giúp bộ phim “Sao tháng Tám” đến nay vẫn có sức sống bền bỉ trong lòng khán giả? Điện ảnh như “Sao tháng Tám” có vai trò như thế nào trong việc giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử và tinh thần yêu nước?

diễn viên cho đến những người cầm đèn, thiết kế…

diễn viên vẫn cắn răng diễn hết phân cảnh. Thậm chí, máu ròng ròng mà họ không hề hay biết vì quá tập trung vào nhân vật. Đó là sự cống hiến mà tôi không chắc các bạn trẻ ngày nay có thể làm được.

Tôi vẫn dạy học trò của mình rằng: Các em học nghề này nếu vì động cơ khác như chỉ để vui chơi, tiến thân, nổi tiếng… thì không bao giờ thành công. Với tôi, làm nghề là đánh đổi bằng tình yêu, đam mê và cả máu thịt.

đạo diễn yêu cầu phải đánh thật để có được cảm giác chân thật nhất. Đau đớn lắm, nhưng đó là sự hy sinh cho nghệ thuật mà những người yêu nghề luôn sẵn sàng chấp nhận.

nghệ sĩ đầy ý nghĩa, đặc biệt góp phần làm sống dậy lịch sử hào hùng của dân tộc, lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước thông qua những tác phẩm nghệ thuật có giá trị và sức sống bền bỉ với thời gian.

Cảm ơn NSND Thanh Tú với cuộc trò chuyện này!

(Còn tiếp)

đạo diễnĐiện ảnh Quốc gia Liên Xô).
đạo diễnĐiện ảnh khắp cả nước.
đạo diễnĐiện ảnh nước nhà như: “Ga”, “Bài ca ra trận”, “Thời hiện đại”…
Trong đó, bộ phim “Sao tháng Tám” đoạt giải Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ tư (năm 1977) và được trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Moskva năm 1977.

×

Liên quan

Hương Giang nói về sự cố trong phần thi áo tắm

Hương Giang nói về sự cố trong phần thi áo tắm

Hương Giang nói về sự cố trong phần thi áo tắm

Hương Giang nói về sự cố trong phần thi áo tắm

Chủ kênh “bóc phốt” quyết kháng cáo tội phỉ báng mỹ nhân làng nhạc

Chủ kênh “bóc phốt” quyết kháng cáo tội phỉ báng mỹ nhân làng nhạc

Chính thức ra mắt giải đua ngựa hàng tuần trên vùng cao Bắc Hà (Lào Cai)

Chính thức ra mắt giải đua ngựa hàng tuần trên vùng cao Bắc Hà (Lào Cai)