Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!

Chuyện gì đến cũng phải đến, Mai – niềm tự hào lớn nhất của Trấn Thành, bộ phim phá kỷ lục doanh thu phòng vé Việt Nam – đã chính thức nhường lại ngôi vị số 1 cho Mưa Đỏ.

Trấn Thành có thể sẽ không phải đợi lâu nữa để giành lại ngai vàng của mình. Thỏ Ơi – bộ phim mới nhất của anh đang được bấm máy và sẽ ra mắt vào dịp Tết. Dù mùa phim Tết năm nay được đánh giá là sẽ rất khốc liệt, nhưng với lợi thế tên tuổi và kinh nghiệm chinh chiến dày dặn, Thỏ Ơi vẫn là ứng cử viên thiện chiến nhất trong cuộc đua phòng vé. Nhưng liệu nó có phá kỷ lục mới được thiết lập của Mưa Đỏ và giành lại vương miện cho cha đẻ của mình hay không thì… chưa chắc.

đạo diễn bằng một tác phẩm thật sự để đời?

Và để làm được điều đó, Trấn Thành có nên… đi chậm lại?

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 1.

Công thức bất khả chiến bại của Trấn Thành

đạo diễnĐiện ảnh Việt Nam hiện đại. Ngay cả Bộ Tứ Báo Thủ, bộ phim gần đây nhất được cho là một nốt trầm nhẹ trong bộ sưu tập bạc tỉ của Trấn Thành cũng đút túi sương sương 329 tỉ – một con số trong mơ với bất cứ bộ phim Việt nào.

đạo diễn có góc nhìn và cách kể chuyện có thể chạm đến số đông khán giả. Khả năng đọc vị tâm lý đại chúng, sự quan sát tinh tế những chi tiết và chuyển động trong đời sống để phóng chiếu lên thành nguyên liệu cho những thước phim, và quan trọng nhất là cách tiếp cận những chủ đề rất gần gũi với người Việt – đã giúp Trấn Thành tạo ra một công thức bất khả chiến bại của riêng mình. Nơi tiếng cười, giọt nước mắt và… doanh thu hòa trộn.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 2.

đạo diễn gắn liền tên tuổi với công thức quen thuộc – trong trường hợp này là tình cảm, hài, gia đình – nguy cơ lớn nhất chính là sự lặp lại. Một câu chuyện cảm động có thể khiến người ta rơi nước mắt lần đầu, nhưng lần thứ ba, thứ tư, cảm xúc ấy có nguy cơ bị pha loãng. Bộ Tứ Báo Thủ là hồi chuông cảnh báo rất rõ trong việc khán giả bắt đầu chán công thức của Trấn Thành. Sự hụt hơi của nó về mặt doanh thu chỉ là kết quả của việc khán giả đã không tìm thấy sự mới mẻ và hấp dẫn đủ để khiến họ lao ra rạp vì tò mò, như cái cách Bố Già hay Mai đã làm được.

Điện ảnh bởi mỗi gia đình, mỗi con người lại mang đến những câu chuyện khác nhau. Điều đó đúng. Nhưng nếu với đúng một motive phim hài/ tình cảm và xào xáo với các chất liệu gia đình, đời thường – khán giả sẽ… chán. Trấn Thành có thể tự tin làm thêm 10 phim nữa về tình cảm, hài, gia đình và có thể vẫn thành công với doanh thu khủng. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc Trấn Thành tự đóng khung sự phát triển của mình trong vai trò một người đạo diễn.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 3.

Điện ảnh Việt Nam đang chuyển mình và khán giả đang dần hướng sự thích thú sang những thể loại khác phức tạp hơn như chiến tranh, lịch sử, trinh thám – thì liệu việc cứ mãi dậm chân tại chỗ trong vùng an toàn của mình – chẳng phải… hơi chán sao?

Cái bẫy của thành công

Vấn đề của Trấn Thành không chỉ là bám lấy một công thức thành công, mà còn nằm ở chỗ – tần suất làm việc cho một bộ phim của Trấn Thành không đủ để anh thật sự nâng tầm tác phẩm của mình.

Trong suốt 5 năm ngắn ngủi làm phim, Trấn Thành đã giữ lời hứa với bản thân và khán giả bằng “tục lệ” phim Tết – cứ Tết đến là có phim. 1 phim/ năm, cứ như thế liên tục. Và trong 1 năm đó, Trấn Thành còn kịp dẫn chương trình (1-2 chương trình lớn kéo dài 3-4 tháng), quay show cá nhân, tham gia gameshow với tư cách khách mời, chưa kể các hoạt động showbiz lớn nhỏ diễn ra không ngừng nghỉ. Với cường độ làm việc này, Trấn Thành đang tạo cảm giác việc ra phim của anh giống một cuộc đua theo KPI mang màu công nghiệp.

Điện ảnh và công việc của một người đạo diễn, thì có nên chăng – đây là lúc anh cần đầu tư nhiều hơn vào mỗi tác phẩm của mình.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 4.

nghệ sĩđạo diễn chuyên trị bom tấn thương mại, công thức rõ ràng như Justin Lin (Fast & Furious) hay Peyton Reed (Ant-Man), cũng cần ít nhất vài năm để chuẩn bị, quay, dựng, và chờ lịch phát hành.

đạo diễnĐiện ảnh thế giới, có một quy luật hiển nhiên: tác phẩm lớn cần thời gian. Martin Scorsese thường mất ba đến bốn năm, thậm chí lâu hơn, để hoàn thành mỗi phim. Từ The Wolf of Wall Street đến Silence, rồi The Irishman và Killers of the Flower Moon, mỗi dự án là một công trình nghiên cứu công phu, như một chương trong bản di chúc nghệ thuật của ông.

đạo diễn nuôi dưỡng trải nghiệm sống, tích lũy quan sát và chiêm nghiệm, để tránh sa vào lặp lại chính mình.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 6.

đạo diễn làm mới bản thân, thử nghiệm thể loại, và nâng tầm thương hiệu sáng tạo của mình. Vì vậy, ở chuẩn quốc tế, việc mất 2 – 4 năm cho một dự án không phải dấu hiệu chậm chạp, mà là một nhịp thở tự nhiên, cần thiết, để mỗi bộ phim khi ra đời mang trong nó sức nặng và giá trị riêng biệt.

nghệ sĩ cạn kiệt vốn liếng tinh thần.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 7.

Đi chậm lại để bước tiếp xa hơn

Điện ảnh, rốt cuộc, không phải là cuộc đua tốc độ mà là nghệ thuật của sự ủ men. Và có lẽ, điều mà Trấn Thành cần lúc này không phải là một kỷ lục phòng vé mới, mà là một khoảng lặng đủ dài để tái tạo mình – để từ “ông vua phòng vé,” anh có thể tiến thêm một bước: Trở thành người kể chuyện mà tác phẩm của anh không chỉ được xem trong mùa Tết, mà còn được nhớ mãi về sau.

Một thương hiệu điện ảnh, cũng giống như bất kỳ thương hiệu xa xỉ nào, không thể sống mãi bằng một công thức. Gucci không thể chỉ bán mãi một chiếc túi Bamboo, Apple không thể chỉ sống nhờ iPhone đời đầu, và Trấn Thành cũng khó lòng tiến xa hơn những gì anh đang có, nếu chỉ trung thành với combo “gia đình – hài – nước mắt.” Điều khán giả yêu thương ở anh ngày hôm nay, nếu lặp lại quá nhiều lần, ngày mai sẽ trở thành lý do họ quay lưng. Bởi bản chất của thị hiếu là thay đổi, và bản chất của nghệ thuật là sáng tạo.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 8.

Chuyển hóa thương hiệu với Trấn Thành, trước hết, không có nghĩa là bỏ rơi những giá trị đã làm nên thành công. Anh vẫn có thể tiếp tục kể chuyện về gia đình, về những mối quan hệ đầy mâu thuẫn nhưng cũng đầy yêu thương. Nhưng thay vì chỉ dừng lại ở mâm cơm, ở cuộc cãi vã ồn ào, Trấn Thành có thể mở rộng ra những dải màu khác: Một lát cắt xã hội gai góc hơn, một câu chuyện tình yêu ít lãng mạn hơn nhưng giàu chiều sâu, thậm chí là một thể loại mới hoàn toàn – phim trinh thám, nhạc kịch, thậm chí tâm lý xã hội mang màu sắc noir. Khán giả Việt Nam không hề “sợ” phim khó; họ chỉ sợ sự nhàm chán.

đạo diễnĐiện ảnh đang cần những cú hích để bước ra khỏi vùng an toàn.

Điện ảnh đã chứng minh. Nolan chờ ba năm để thả Oppenheimer như một cú địa chấn; Bong Joon-ho dành sáu năm cho Parasite để rồi càn quét Oscar. Trấn Thành không cần phải gồng lên làm những thứ cao siêu, nhưng rõ ràng, nếu anh chịu đi chậm lại một chút để có thêm thời gian quan sát và chiêm nghiệm, cú nhảy tiếp theo có thể là bước ngoặt để đời.

Trấn Thành, chậm lại một chút thôi!- Ảnh 9.

nghệ sĩ thực thụ mới dám bước vào.

Điện ảnh chỉ dừng lại ở doanh thu phòng vé, thì mọi vinh quang cũng chỉ sống ngắn ngủi theo vòng đời sau mỗi mùa phim Tết. Và Trấn Thành, với tham vọng và đam mê của một người kể chuyện, có thể làm được nhiều hơn thế.

Vậy nên, có lẽ đã đến lúc, Trấn Thành hãy thử… đi chậm lại xem sao!