Ở miền Tây, có những món gia dụng quen đến mức người trong vùng ít khi để ý, nhưng với người ngoài, chỉ cần nhìn qua là nhận ra ngay dấu ấn vùng sông nước. Lu chứa nước, hay còn gọi là kiệu nước, là một ví dụ tiêu biểu.
Lu nước gắn liền với điều kiện sinh hoạt và cách người miền Tây thích nghi với khí hậu mưa nắng rõ mùa. Trước khi nước máy phổ biến, đây là vật dụng gần như không thể thiếu trong mỗi gia đình. Nhà ít người thường có một đến hai cái lu, nhà đông thì đặt nhiều lu dọc hiên, sau hè hoặc gần khu bếp để tiện sử dụng. Lu dùng để hứng nước mưa, trữ nước sinh hoạt, phục vụ nấu ăn, tắm giặt và các công việc hằng ngày.
Không cầu kỳ về hình thức, nhưng lu nước đáp ứng đúng nhu cầu thực tế của đời sống nông thôn miền Tây trong thời gian dài. Chính sự phổ biến và tính ứng dụng cao ấy khiến lu chứa nước trở thành một món đồ gia dụng mang tính đặc trưng, nhắc đến là liên tưởng ngay đến sinh hoạt miền sông nước.
Lu thường được làm bằng đất nung hoặc gốm, thân phình, miệng rộng, bề mặt không tráng men. Cấu tạo này giúp nước bên trong giữ được độ mát tự nhiên, phù hợp với khí hậu nóng. Nước mưa sau khi hứng vào lu thường được để lắng một thời gian để cặn bẩn chìm xuống đáy, sau đó múc phần nước phía trên để dùng cho các sinh hoạt hằng ngày như rửa rau, nấu ăn hoặc pha trà sau khi đã đun sôi. Nếu dùng trực tiếp, nước lu chủ yếu phục vụ các việc ngoài sinh hoạt như rửa tay chân, tưới cây.
Lu nước còn phản ánh rõ thói quen sinh hoạt phân chia rạch ròi của người xưa. Có nhà dành riêng một lu để nấu ăn, một lu để tắm, một lu để giặt đồ. Mỗi lu được đậy cẩn thận bằng nắp gỗ, nắp xi măng hoặc đơn giản là tấm tàu lá dừa, vừa chống bụi, vừa tránh muỗi.
Dù công nghệ ngày càng hiện đại, lu nước vẫn là món đồ không thể thiếu trong nhiều gia đình miền Tây
Khi nước máy và bồn chứa hiện đại trở nên phổ biến, lu nước không còn là vật dụng bắt buộc trong sinh hoạt hằng ngày, song chúng chưa hề biến mất. Ở nhiều nơi, lu vẫn được dùng để hứng nước mưa, trữ nước phòng khi cúp nước hoặc phục vụ các việc ngoài sân như rửa rau, tưới cây, lau nhà. Với nhiều gia đình, có sẵn vài cái lu giúp sinh hoạt linh hoạt hơn, đặc biệt vào mùa khô hoặc những lúc nguồn nước không ổn định.
Một lý do khác khiến lu nước vẫn tồn tại là do thói quen sinh hoạt lâu đời. Người lớn tuổi quen dùng nước lu vì mát, tiện, dễ múc, không phụ thuộc vào điện hay máy bơm. Ngay cả khi không dùng cho ăn uống, lu vẫn được giữ lại vì thấy cần và quen mắt. Ngoài công năng, lu ngày nay còn được tận dụng để trồng sen, trồng súng, làm tiểu cảnh, góp phần tạo không gian mát và gần gũi. Nhìn chung, lu chứa nước không còn giữ vai trò trung tâm như xưa, nhưng vẫn là một vật dụng thực tế, gắn với đời sống miền Tây đến hiện tại.
Speak Your Mind