Gen Z được mệnh danh là “the first digital natives” (những người bản địa kỹ thuật số đầu tiên), phải chăng việc sử dụng thuần thục công nghệ đối với Gen Z là “khả năng” chứ không phải “kỹ năng” nữa?
Diễn đàn kinh tế thế giới đã đưa ra 10 kỹ năng đối với thế hệ lao động tương lai và một trong số đó là phải biết về AI và big data (dữ liệu lớn). Từ đây có thể thấy, việc sử dụng thuần thục công nghệ đối với Gen Z là điều vô cùng quan trọng.
Với tư cách là Phó chủ tịch hội đồng trường Đại học FPT, ông thấy AI có ảnh hưởng đến công tác dạy và học không?
Đây chỉ là một trong những ví dụ rất đơn giản khi một người thầy có thể áp dụng trí tuệ nhân tạo vào việc giảng dạy. Chắc chắn mỗi một người giảng viên bây giờ đều cần có sự hỗ trợ của AI, một bài giảng của giảng viên biết cách đưa trí tuệ nhân tạo vào sẽ hấp dẫn, hiệu quả và chất lượng hơn rất nhiều so với phần còn lại.
Lúc này chúng ta mới nhận thấy rằng, nếu như ngày xưa hay nói là “người mù chữ” không biết đọc biết viết, thì ngày nay có khái niệm về “người mù công nghệ” không biết về trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn.
Tạm bỏ qua câu chuyện AI, có một nghịch lý là người thất nghiệp vẫn cứ thất nghiệp, còn người lao động được trọng dụng vẫn cứ được trọng dụng, thậm chí không cần đi xin việc, họ được mà tuyển dụng “trải thảm” mời về. Tại sao lại như vậy?
Khi mà xã hội phát triển, những người có năng lực, trình độ, thái độ vượt trội trong công việc thì bất kể trong hoàn cảnh nào họ cũng sẽ có công việc rất tốt. Còn ngược lại, những người có năng lực “chấp chới”, những người biết rất nhiều nhưng khả năng biến kiến thức sách vở vào thực tiễn hay những người dù có năng lực, trình độ tốt nhưng thái độ làm việc không tốt, đặc biệt là thái độ hợp tác, thái độ chia sẻ, thái độ cùng phát triển… thì khả năng được trọng dụng không nhiều.
Càng khó khăn, những người có trình độ, năng lực và thái độ càng trở nên “đắt khách”. Chúng ta cũng nhận ra rằng những người “bình thường” như chúng ta dễ dàng trở thành những người “tầm thường” khi trí tuệ nhân tạo, người máy phát triển.
Tờ CNBC từng nêu một xu hướng việc làm trong tương lai để “cứu” người lao động khỏi hố sâu thất nghiệp: trau dồi kiến thức, kỹ năng liên ngành. Tức nếu học kinh tế, bạn có thể nâng cao thêm kiến thức về truyền thông, tin học, ngoại ngữ… chứ không chỉ riêng kinh tế. Ông nghĩ sao về quan điểm trên, chúng ta nên bỏ trứng vào nhiều giỏ hay chỉ một giỏ duy nhất?
Người ta thường nói “một nghề cho chín còn hơn chín nghề”, nhưng ở thì hiện tại, nó thật sự là một thách thức khi chúng ta làm bất kỳ nghề gì cũng cần có một sự liên kết rất rộng rãi với các lĩnh vực khác trong thị trường việc làm. Việc sở hữu kiến thức đa lĩnh vực sẽ giúp chúng ta làm mọi thứ hiệu quả hơn.
Nếu một người làm kế toán và có thêm năng lực về big data, AI thì thật sự họ khó bị thay thế. Rồi một người làm về Marketing nhưng có hiểu biết về sản xuất, phân phối, thiết kế… thì sẽ chẳng thể nào mất việc cả.
Tóm lại, trừ một số ngành chuyên biệt, khả năng biết nhiều kiến thức đa ngành là điều vô cùng cần thiết. Cũng nhân đây tôi muốn nhấn mạnh thêm, khả năng “self-learning” (tự học), “life long learning” (học tập suốt đời) chưa bao giờ quan trọng như hiện tại.
Các bạn trẻ hiện nay thường chọn “học lên Thạc sĩ” ngay sau khi tốt nghiệp đại học như là cách để… trốn tránh thị trường lao động, đặc biệt là trong thời buổi kinh tế khó khăn như hiện nay. Ông nghĩ đây là tư duy thức thời hay bước lùi của người trẻ?
Chương trình giáo dục đại học cung cấp cho chúng ta kiến thức, khả năng tự học… nhưng về cơ bản các trường đại học không dạy chúng ta… có nghề. Sinh viên mà muốn “có nghề” thì phải có một quá trình tự học rất quyết liệt trong 3-4 năm học đại học.
Các bạn trẻ muốn học “master” (thạc sĩ) sau khi tốt nghiệp đại học là muốn học chuyên sâu về một lĩnh vực nào đấy và điều này rất khuyến khích. Nhưng chúng ta hay nhầm Thạc sĩ là MBA, trong khi MBA chỉ là Thạc sĩ Quản trị kinh doanh. Nói về nhóm người này, các bạn học về ngành Quản trị kinh doanh nên đi làm để tích lũy đủ trải nghiệm, kinh nghiệm (ít nhất là sau 3 năm đi làm sau tốt nghiệp) thì mới nên học MBA.
Còn học master về Marketing, Dịch vụ khách hàng… thì nên học ngay sau khi tốt nghiệp đại học để có một nghề chuyên sâu. Khi bước vào thị trường lao động (dù ít hơn khoảng 1-2 năm so với bạn bè do khoảng thời gian đi học Thạc sĩ) chúng ta có sự vượt trội về kiến thức, chuyên môn trong lĩnh vực hẹp.
Ngoài ra, sau 3-4 năm học tại trường đại học, về cơ bản các bạn trẻ rất khó đạt được kiến thức chuyên sâu trong một lĩnh vực nào đấy. Tuy nhiên, rất nhiều sinh viên ngày hôm nay trong quá trình 3-4-5 năm đi học thì họ đã tự học rất chuyên sâu trong một số lĩnh vực. Vì vậy sau khi ra trường, họ đã sẵn sàng như các master.
Trên mạng hay xuất hiện bảng xếp hạng “những ngành nghề khả năng cao thất nghiệp trong tương lai” như: Kế toán, Ngân hàng, Ngôn ngữ Anh… Ông nghĩ rằng bảng xếp hạng này có cơ sở không và liệu rằng sau khi học ngành này chúng ta sẽ bị thất nghiệp?
Hiện nay có quá nhiều tổ chức tham gia làm việc xếp hạng nhưng nhiều khi nghiên cứu không đủ. Tôi thì đánh giá cao các báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới, nơi mà những nhà kinh tế, chính trị, ngoại giao… đều có mặt.
Điều quan trọng nhất của việc học đại học là trau dồi được khả năng tự học, tự nghiên cứu nhưng không chỉ dừng lại ở kiến thức. Học đại học quan trọng là trải nghiệm, mà “trải nghiệm” ở đây là việc chúng ta có thể giao tiếp với mọi người, có mạng lưới mối quan hệ tốt, biết cách làm việc nhóm…
Vì vậy, nếu bạn học ngành Ngôn ngữ Anh nhưng chỉ chăm chăm học tiếng Anh thì khả năng thất nghiệp không nhỏ. Tuy nhiên, vẫn là bạn khi học ngành Ngôn ngữ Anh, nhưng có hiểu biết rất sâu về văn hóa, văn học, nghệ thuật nước Anh và bạn trở thành chuyên gia trong lĩnh vực này thì không bao giờ mất việc cả.
Chúng ta ngày hôm nay biết rất nhiều, thu cả thế giới vào trong vào trong một chiếc màn hình điện thoại nhưng thật ra chúng ta không biết điều gì sâu cả. Vì vậy, khi đi học các bạn nắm rất sâu một lĩnh vực nào đấy và có thêm kiến thức đa ngành thì đấy quả thực là một khả năng đặc biệt.
Tóm lại, trừ khi bạn sinh ra đã “ngậm thìa vàng”, xuất phát từ vạch đích còn nếu không thì hãy cố mà học!
Đầu xuân năm mới, ông có muốn gửi một lời khuyên hay thông điệp đến các bạn trẻ không?
Hãy biến tất cả các ứng dụng AI đã có và sẽ có trở thành “con sen” trong nhà mình.
Cảm ơn những chia sẻ quý báu của ông!
Filed Under: TIN TỨC Tagged With: bằng, Bên, cặp, của, Dâu, định, đồi, hạng, Hoàng, lệ, lộ, mình, Phương, quá, rước, Thuận, Trần, trong, visual 
Speak Your Mind