“Dưới tán hoa siren” của nhà văn Nguyễn Đình Lâm trong mắt bạn nghề

Đời sống của người Việt xa xứ được miêu tả chân thực và dung dị

Đến với văn chương từ những năm 80-90 của thế kỷ trước, đã từng xuất bản không ít sách và cả tiểu thuyết nhưng đây là lần đầu tiên nhà văn Nguyễn Đình Lâm tổ chức một buổi ra mắt sách. Thế nên không chỉ riêng anh mà người thân, bạn văn, bạn học, bạn nghề ai nấy đều háo hức chờ đợi. Lần đầu tiên nhưng cũng là cuối cùng, bởi sau “Dưới tán hoa siren”, tác giả đã định sẵn tâm thế dừng lại mối duyên định mệnh với văn chương để đi đó đây, chơi golf với những người bạn tâm giao.

PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ – Chủ tịch Hội đồng Lý luận phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương đã chia sẻ rằng, ông thích văn của Nguyễn Đình Lâm chính bởi sự chân thực và sinh động. Còn về bút pháp thì không có gì đặc biệt. Nhưng dù là thi pháp hay bút pháp gì thì điều sau cùng mà nhà văn hướng đến vẫn là phản ánh đời sống, chạm vào cảm xúc làm người đọc thấy rung động: “Đến với văn chương của Nguyễn Đình Lâm chính là để được chứng kiến đời sống của người Việt xa xứ. Trong văn của anh, tôi thấy bóng sáng của người Việt, của người Nghệ Tĩnh, dù làm việc gì cũng phải cố gắng nhiều hơn người khác”.

Nhà văn Nguyễn Đình Lâm kể, khi còn ở nước Nga, dù là nghiên cứu sinh nhưng để có tiền gửi về cho vợ con, anh phải làm đủ thứ nghề. Từ làm thêm, phụ hồ cho đến đi buôn… Có những hôm đi làm mệt quá, anh nằm ngủ trên bãi phân bò mà không hề hay biết. Trái ngược với hiện thực là một giấc mơ rất đẹp: “Tôi mơ đến món trứng rán mà anh Lê Xuân Sơn – nguyên Tổng Biên tập Báo Tiền Phong thường rán cho tôi ăn. Một chi tiết đối lập nhưng nó rất thú vị và khiến tôi ấn tượng đến tận bây giờ”.

Một người bạn thân, nhà báo Lê Xuân Sơn nói anh là người lạc quan, hóm hỉnh cũng phải. “Trong tập truyện này, anh Lâm sử dụng giấc mơ rất nhiều. Có giấc mơ ám ảnh kinh hoàng nhưng cũng có giấc mơ là tương lai tươi sáng. Chắc chắn rằng giấc mơ kinh hoàng đã là quá khứ, còn sự tươi sáng đã thành sự thật”, nhà báo Lê Xuân Sơn cảm nhận sau khi đọc một lèo hết 16 truyện ngắn dày 246 trang của “Dưới tán hoa siren”.

Là một nhân vật được nhà văn Nguyễn Đình Lâm “gọi tên” trong truyện ngắn mở đầu “Dưới tán hoa siren” (cũng đồng thời được tác giả lựa chọn làm tiêu đề tập truyện ngắn), nhà báo Lê Xuân Sơn bày tỏ: “Trong truyện “Dưới tán hoa siren”, anh Lâm có nhắc đến chi tiết nhân vật Lê Xuân San làm món trứng rán khiến anh ám ảnh. Ngày đó, ở nước mình làm gì có trứng với thịt mà rán. Anh Lâm thích ăn món trứng thịt rán lắm nên khi sang Nga có nhiều thịt thì chúng tôi cũng có cơ hội để… hoang hơn. 5 quả trứng mà tôi trộn với 3 lạng thịt xay. Làm nhiều quen tay, tôi còn lật trứng bằng cách hất lên cao như làm xiếc. Vì thế, cứ khi nào tôi rán trứng là chị em ở gần đó lại chạy đến xem…”.

Ngoài nhà báo Lê Xuân Sơn, trong tập truyện ngắn còn có nhiều nhân vật là “những người sống quanh tôi” được “bê” vào thành nhân vật văn chương. Trong “Chuyến buôn cuối cùng”, nhân vật Lê Khắc Hưng – người thích nghe nhạc cổ điển là anh Lê Khắc Hùng học cùng tác giả; nhân vật Sang – sinh viên trường Đại học giao thông đường sắt Mátxcơva là Hồ Ánh Sáng, em cùng quê; Nhân vật Hoàn trưởng phòng trong truyện “Chiếc xe đạp cũ” là anh Trần Viết Hoàn cùng cơ quan. Trong “Chuyến bay nhớ đời”, nhân vật Huy học giỏi chính là luật sư Trần Hữu Huỳnh bạn học, người viết lời tựa cho cuốn sách này. Rồi nhân vật Tổng thư ký Trần Tuấn Vinh trong “Mẹ ơi con xin lỗi” chính là nhà báo Trần Tuấn Linh hiện là Tổng Biên tập báo “Sức khỏe và Đời sống”.