Điều ít biết về nhà thơ Nguyễn Đình Thi qua ký ức của Tiến sĩ Thế Hùng
Cách đây không lâu, sau khi ra mắt cuốn sách “Hồi ức Thế Hùng”, Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng cùng họa sĩ Trần Thắng, Mai Ngọc Oánh và Vũ Ngọc Long đã đến nhà của ông Nguyễn Đình Chính – con trai thứ của nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi để dâng sách lên ban thờ ông.
Theo Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng, Nguyễn Đình Thi là một trong những nhà thơ lớn, tiên phong của thời kỳ phục hưng văn nghệ, văn hóa Việt Nam. Ông đã khai sáng và định hình một phong cách thơ mới giống như các trường phái hội họa hiện đại như: Ấn tượng, Trừu tượng, Lập thể, Dã thú hay Đa Đa.
“Tôi đã nhiều lần được thưởng trà ướp sen hồ Tây thanh cao do Nghệ sĩ Nhân dân Tuệ Minh (vợ ông) ướp. Được “ăn chực” cơm của vợ chồng ông và sau này là vợ chồng con trai ông – nhà văn, họa sĩ Nguyễn Đình Chính. Chúng tôi có mối thâm tình vì Chính là con rể danh họa Mai Văn Hiến mà cụ Hiến lại rất quý cháu Hùng.
Nguyễn Đình Thi điềm đạm, lịch lãm, nhỏ nhẹ, sang trọng, trí tuệ và cao vời vợi. Ông yêu hoa và yêu người đẹp. Ở Hội Nhà văn Việt Nam, ông là thần tượng của nhiều chị em. Ông đã quá tài năng lại còn to cao, đẹp trai, nam tính nên cũng vất vả tình trường…”, Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng bày tỏ.
Tiến sĩ Mỹ học Nguyễn Thế Hùng cũng kể thêm rằng, lúc nhà thơ Nguyễn Đình Thi còn sống, qua rất nhiều lần tiếp xúc, ông thấy nhà thơ rất dễ chịu. Ông khiêm nhường và không nói to bao giờ.
“Trong giới văn chương nước nhà, có lẽ ông là một trong những người giỏi tiếng Pháp nhất. Ngữ điệu ông nói như Pháp luôn. Không biết có phải vì thế mà cô nhà báo xinh đẹp người Pháp đem lòng yêu ông.
Trò chuyện với Nguyễn Đình Thi thật là thú vị và bổ ích bởi chú cháu tôi đều yêu Triết học và sáng tạo nghệ thuật. Triết học là khởi nguồn của niềm cảm hứng sáng tạo thi ca.
Cả hai chú cháu tôi đều mê câu của Socrate nói về tầm quan trọng của triết học: “Mẹ tôi đỡ đẻ cho những sản phụ, tôi đỡ đẻ cho những bộ óc”.
Bộ óc Nguyễn Đình Thi là một kho báu. Kho báu ấy có một hàm lượng văn học nghệ thuật với nhiều tầng vỉa thơ, văn xuôi, âm nhạc, kịch, lý luận…”, Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng nhấn mạnh.
Nguyễn Đình Thi đã chạm đến đỉnh của vinh quang
Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng nhận định, với thơ, Nguyễn Đình Thi là nhà thơ lớn với những bài: “Đất nước”, “Bài thơ Hắc Hải”, “Nhớ”, “Lá đỏ”… Những vần thơ bất hủ: “Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”, “Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”.
Năm 2001, Nguyễn Đình Thi cho ra tập thơ “Sóng reo”. Đấy là thi phẩm cuối cùng vì hai năm sau ông mất (16 giờ 45 phút ngày 18/4/2003).
Cuối đời, Nguyễn Đình Thi, bằng cái dũng của kẻ sĩ, nhân cách một nghệ sĩ lớn, một tài năng “khổng lồ” của thi đàn và nghệ thuật Việt Nam, không bao giờ nhắc đến công lao to lớn của mình đã sám hối chân thành những “lầm lỗi” mà mình đã gây ra và xin được tha thứ. Nguyễn Đình Thi dám nói thẳng những “phần tối” của mình khi đang trên đỉnh cao danh vọng. Ông đã công khai bày tỏ bằng thơ.
Nguyễn Đình Thi chuẩn bị cho một cuộc đi xa bằng sự chân thành cho lòng thanh thản. Luôn cho mình bé nhỏ nên ông trở nên khổng lồ, vĩ đại bởi ông thành thực. Sự thành thực đáng kính phục của một cao nhân, đấng trượng phu, nghệ sĩ lớn, một nhà văn hóa lớn.
“Thôi xin tha cho mọi lỗi lầm
Quên những dối lừa khoác lác
Tôi biết tôi đã nhiều lần ác
Và ngu dại còn nhiều lần hơn…”
(Gió bay)
Với văn xuôi, bộ tiểu thuyết hai tập “Vỡ bờ”, “Xung kích”, “Vào lửa”, “Mặt trận trên cao”… đã thấy một Nguyễn Đình Thi vạm vỡ, tìm tòi, đột phá. “Vỡ bờ” đã đưa Nguyễn Đình Thi lên vị thế dẫn đường của dòng tiểu thuyết sử thi lãng mạn và hào hùng, đặt nền móng cho tiểu thuyết hiện đại Việt Nam giai đoạn 1946 đến 1985.
Với lý luận, Nguyễn Đình Thi nghiên cứu Triết học rất sớm. 18 tuổi ông đã viết đến 6 cuốn sách về Triết học phương Tây mà lúc bấy giờ chưa một trí thức lớn nào dám viết. Ông trở thành nhà lý luận xuất sắc đầu tiên của nền văn nghệ mới với một loạt bài gây tiếng vang: “Nhà văn viết bằng cái gì”, “Nam Cao”, “Trần Đăng”, “Kịch Bắc Sơn”, “Tiếng nói của văn nghệ”, “Mấy ý nghĩa về thơ”, “Nhận đường”…
Với sân khấu, ông cựa mình tách vỏ, tìm lối mới thể hiện qua 10 vở kịch: “Con nai đen”, “Nguyễn trãi ở Đông Quan”, “Rừng trúc”, “Hòn cuội”, “Trương Chi”, “Cái bóng trên tường”, “Người đàn bà hóa đá”, “Hoa và Ngần”… Nguyễn Đình Thi là một trong những nhà viết kịch sáng tạo và giàu trí tuệ nhất Việt Nam.
Với âm nhạc, chỉ cần hai ca khúc trác tuyệt: “Diệt phát xít” (1945) và trường ca “Người Hà Nội” (1947), Nguyễn Đình Thi đã ngạo nghễ trên bầu trời âm nhạc Việt Nam. Có lẽ quê gốc ông ở trung tâm Hà Nội, làng Vũ Thạch (nay là phố Hàng Trống) nên những địa danh đã đi vào ca khúc của ông một cách ngọt ngào, tinh tế và độc đáo qua từng từng ca từ, cụm từ: “Đây hồ Gươm, Hồng Hà, hồ Tây. Đây lắng hồn núi sông ngàn năm. Đây Thăng Long, đây Đông Đô, đây Hà Nội. Hà Nội mến yêu… Tíu tít gánh gồng, đây ô Chợ Dừa kia ô Cầu Dền làn áo xanh nâu Hà Nội tươi thắm… quanh co chen ngang rộn ràng Đồng Xuân, xanh tươi bát ngát Tây Hồ, Hàng Đào ríu rít, Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Gai”…
Bốn ca khúc của ông: “Người Hà Nội”, “Diệt Phát xít”, “Du kích quân”, “Căm hờn” đã gói trọn ký ức của lịch sử, nuôi dưỡng tình yêu đất nước và khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Riêng trường ca “Người Hà Nội” là tác phẩm âm nhạc hay nhất, đồ sộ nhất mọi thời đại viết về Thủ đô.
“Có nhà báo hỏi Nguyễn Đình Thi: “Thưa nhà văn, cho tôi hỏi trình độ âm nhạc của ông thời ấy thế nào mà sao lại sáng tác được những ca khúc “Diệt phát xít”, “Người Hà Nội” hay và nổi tiếng đến thế?”, ông trả lời: “Trình độ tôi thời ấy không bằng trình độ sơ cấp âm nhạc bây giờ. Nhưng đổi lại, chúng tôi có hồn nước và tài năng”.
Với tư cách là người đã học sáng tác ca khúc, tôi đồng tình với ông. Trong sáng tạo nghệ thuật, tài năng là quan trọng. Vấn đề là anh nghĩ ra giai diệu và lời ca, còn ký âm pháp (ghi ra văn bản) có thể nhờ người khác hay nói cách khác là ghi cao độ trường độ, tiết tấu chỉ là công cụ phụ trợ cho nhạc sỹ sáng tạo”.
Điểm riêng biệt, không một văn nghệ sĩ nào có được là ông được chính quyền bảo hộ ưu ái đưa sang Pháp đào tạo thành viên chức trở về phục vụ trong bộ máy cai trị.
Khi đó, ông là sinh viên xuất sắc nhất Đông Dương của trường Luật nhưng ông đã từ chối vì trước đó ông đã theo mặt trận Việt Minh từ năm 17 tuổi. Từ những năm 1945, Nguyễn Đình Thi đã được giới văn học nghệ thuật cả nước coi như một tài năng lớn, một trí tuệ hiếm có của đất nước.
20 tuổi, Nguyễn Đình Thi đã là thành viên của Ủy ban Giải phóng dân tộc do cụ Hồ làm Chủ tịch và trực tiếp là thủ lĩnh của Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam. Ông từng là Đại biểu Quốc hội, tham gia Ủy ban Thường trực Quốc hội trẻ nhất lúc bấy giờ.
Nguyễn Đình Thi đã chạm đến đỉnh của vinh quang. Trí tuệ uyên bác, tài năng xuất chúng. Thời của ông, không mấy văn nghệ sĩ học đến bậc cử nhân, nhất là Luật học và Triết học. Ông là nghệ sĩ lớn nhất, toàn năng. Nếu ông sáng tạo thêm hội họa như Văn Cao thì toàn tài, hoàn hảo”, Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng kể thêm.
×
Speak Your Mind