Bên trong ngôi làng 'một quả thận'

Bị dồn đến bước đường cùng vì nghèo đói, nhiều người Bangladesh chấp nhận bán thận với hy vọng đổi đời nhưng thứ họ nhận lại chỉ là đau đớn, lừa dối và sự ruồng bỏ. Phía sau mỗi ca ghép tạng xuyên biên giới Bangladesh – Ấn Độ là một mạng lưới tinh vi, vận hành bằng giấy tờ giả, hối lộ và lòng tham.

Giấc mơ dang dở

Ngồi bên hiên nhà, anh Safiruddin, 45 tuổi, phải chịu đựng cơn đau âm ỉ ở hông, là di chứng từ ca phẫu thuật ghép thận cách đây một năm. Anh bán một bên thận với giá gần 3 nghìn USD với mong muốn đổi lấy cuộc đời tốt hơn cho 3 người con nhưng số tiền đã cạn từ lâu, căn nhà chưa xây xong còn sức khỏe sa sút trầm trọng.

Safiruddin không biết ai đã nhận thận của mình. Những người môi giới không nói gì, họ trả tiền, chuẩn bị toàn bộ giấy tờ và thủ tục đưa anh sang Ấn Độ dưới dạng thị thực y tế. Tại quốc gia láng giềng, Safiruddin mang một danh tính mới là quan hệ ruột thịt với người được ghép thận.

Tại Ấn Độ, Đạo luật Ghép tạng Người (THOA) năm 1994 giới hạn việc hiến thận trong phạm vi gia đình gồm cha mẹ, con cái, anh chị em ruột hoặc vợ/chồng. Nếu người hiến là người ngoài, ca ghép phải được ủy ban cấp phép của nhà nước chấp thuận sau khi kiểm tra lý do hiến tặng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những kẽ hở trong quy trình phê duyệt chính là mảnh đất màu mỡ cho các đường dây buôn bán hoạt động.

Họ chỉ cần làm giả giấy tờ từ chứng minh thư, giấy khai sinh, công chứng là có thể tạo ra mối quan hệ gia đình ‘hợp pháp’ giữa người cho và người nhận. Những bộ hồ sơ này sau đó được nộp lên ủy ban cấp phép. Và ở nhiều trường hợp, ủy ban vẫn phê duyệt vì thiếu kiểm tra chặt chẽ hoặc vì những động cơ không rõ ràng.

Với những giấy tờ giả mạo, các ca ghép thận bất hợp pháp được ngụy trang dưới hình thức “hiến tặng tự nguyện”. Trên giấy tờ, người hiến vì lòng trắc ẩn. Thực tế, họ bị mua chuộc bằng vài nghìn USD, đổi lại là một phần cơ thể và sức khỏe suy sụp. Sau ca mổ, người hiến được đưa về Bangladesh, không kèm theo đơn thuốc hay bất kỳ dịch vụ chăm sóc y tế nào, để xóa sạch bằng chứng. Đổi lại, họ chịu những di chứng dai dẳng.

Hệ thống đó tiếp tục tồn tại không chỉ nhờ vào sự thiếu thốn và tuyệt vọng của người nghèo, mà còn bởi sự thờ ơ, dễ dãi và đôi khi là thông đồng trong hệ thống giám sát y tế xuyên quốc gia.

Câu chuyện của Safiruddin không phải là một ngoại lệ, mà là tình trạng chung của nhiều người dân làng Baiguni (Bangladesh). Những năm qua, nhiều người ở đây đã bán thận cho các bên môi giới Ấn Độ với niềm tin vào một tương lai tốt đẹp hơn. Vì vậy, ngôi làng của họ còn có tên gọi khác là làng “một quả thận”.