Sắp thử nghiệm vắc xin ung thư phổi đầu tiên trên người, phòng ngừa loại ung thư khiến gần 24.000 người Việt tử vong mỗi năm

Vắc xin ung thư phổi LungVax sẽ bước vào thử nghiệm giai đoạn 1 vào mùa hè năm 2026, dự kiến kéo dài 4 năm. Đây được xem là cột mốc quan trọng khi trở thành loại vắc xin ung thư phổi đầu tiên thử nghiệm trên người.

Thử nghiệm giai đoạn 1 sẽ xác định liều tối ưu và theo dõi tác dụng phụ. Đối tượng tham gia gồm người từng điều trị ung thư phổi giai đoạn sớm nhưng có nguy cơ tái phát cao, cùng một số người đang được kiểm tra sức khỏe phổi trong chương trình tầm soát của Cơ quan Dịch vụ Y tế Anh (NHS).

Sắp thử nghiệm vắc xin ung thư phổi đầu tiên trên người, phòng ngừa loại ung thư khiến gần 24.000 người Việt tử vong mỗi năm- Ảnh 1.

Lọ vắc xin LungVax trên tay nghiên cứu viên – Ảnh: Đại học Oxford

Trước đó, thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy vắc xin có thể “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt các tế bào phổi bất thường trước khi chúng trở thành ung thư.

LungVax do các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Oxford và Đại học College London phát triển, sử dụng công nghệ tương tự vắc xin Covid-19 Oxford/AstraZeneca. Vắc xin đưa vào cơ thể “bộ hướng dẫn di truyền” giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào bất thường. Những tế bào này mang các protein cảnh báo gọi là neoantigen, xuất hiện do đột biến DNA.

Khác với vắc xin điều trị, LungVax hướng tới phòng ngừa từ sớm, tiêu diệt tế bào bất thường trước khi chúng chuyển thành ung thư. Dù còn nhiều bước nghiên cứu, thử nghiệm, LungVax đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực phòng ngừa ung thư và phòng bệnh từ sớm.

Nhiều nước thành công bước đầu

Đầu tháng 9/2025, Nga tuyên bố đã phát triển thành công vắc xin ung thư mRNA cá nhân hóa đầu tiên trên thế giới với tên gọi EnteroMix, cho hiệu quả lên tới 100% trong thử nghiệm tiền lâm sàng, mở ra hy vọng mới trong điều trị ung thư.

Cơ quan y sinh Liên bang Nga (FMBA) cho biết EnteroMix “đã sẵn sàng cho sử dụng lâm sàng” sau khi vượt qua giai đoạn tiền lâm sàng.

Vắc xin này ứng dụng công nghệ mRNA tiên tiến, được thiết kế cá nhân hóa cho từng bệnh nhân dựa trên RNA của khối u. Phiên bản đầu tiên tập trung vào ung thư đại trực tràng, trong khi các phiên bản khác đang phát triển cho ung thư não ác tính và ung thư da.

Trên tờ India Today, tiến sĩ Yulia Mikhailova, nhà nghiên cứu ung thư phân tử, cho biết EnteroMix huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư nhờ công nghệ mRNA. Khác với vắc xin truyền thống sử dụng vi rút đã làm yếu, vắc xin mRNA truyền tải chỉ dẫn di truyền để tế bào tạo ra protein, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch. Trang BIS Research mô tả: “Nó hoạt động bằng cách lấy mẫu khối u, giải trình tự RNA rồi tạo vắc xin mRNA tùy chỉnh hướng dẫn cơ thể sản xuất protein bắt chước tế bào ung thư”.

Sắp thử nghiệm vắc xin ung thư phổi đầu tiên trên người, phòng ngừa loại ung thư khiến gần 24.000 người Việt tử vong mỗi năm- Ảnh 2.